Trang Chnh

TTPV 36: Cullaniddesapāḷi - Tiểu Diễn Giải

Font VU-Times

 

TAM TẠNG PĀLI - VIỆT

KHUDDAKANIKĀYA - TIỂU BỘ

CULLANIDDESAPĀḶI - TIỂU DIỄN GIẢI

* TTPV tập 36 *

(Đọc với font VU- Times v Acrobat Reader)

Cập Nhật: Thursday, June 22, 2017

 

4. METTAGŪSUTTANIDDESO - DIỄN GIẢI KINH METTAGŪ

 

 

Nguồn: Tam Tạng Pāli - Sinhala thuộc Buddha Jayanti Tripitaka Series (BJTS)

 

 

Lời tiếng Việt: Tỳ khưu Indacanda

 

Trang 134:

 

Trang 135:

 

 

▪ 4 - 1

 

 

▪ 4 - 1

(V) Cu hỏi của thanh nin Mettagu

Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ (iccāyasmā mettagū)
maāmi taṃ vedaguṃ bhāvitattaṃ
kuto nu dukkhā samudāgatā ime
ye keci lokasmiṃ anekarūpā.
 

 

(Tn giả Mettagū ni rằng:) Thưa đức Thế Tn, ti hỏi ngi. Xin ngi hy trả lời ti về điều ny. Ti nghĩ rằng ngi l bậc đ đạt được sự hiểu biết, c bản thn đ được tu tập. Từ đu m cc khổ ny đ được khởi ln, bất kể loại no ở thế gian, với nhiều hnh thức?

Mettagu:
1049. Tn giả Mt-ta-gu:
Con xin hỏi Thế Tn,
Mong Thế Tn trả lời,
Vấn đề con đ hỏi,
Con nghĩ Ngi hiền tr,
Tự ng đ tu tập,
Từ đu, ở trong đời,
au khổ ny khởi ln,
Với nhiều loại như vậy?

(Kinh Tập, chương V)

Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metan ti - Pucchāmī ti tisso pucchā: adiṭṭhajotanā pucchā, diṭṭhasaṃsandanā pucchā, vimaticchedanā pucchā.

 
 

Katamā adiṭṭhajotanā pucchā? Pakatiyā lakkhaṇaṃ aātaṃ hoti adiṭṭhaṃ atulitaṃ atīritaṃ avibhūtaṃ avibhāvitaṃ, tassa āṇāya dassanāya tulanāya tīraṇāya vibhūtatthāya vibhāvanatthāya pahaṃ pucchati. Ayaṃ adiṭṭhajotanā pucchā.

 

 

Katamā diṭṭhasaṃsandanā pucchā? Pakatiyā lakkhaṇaṃ ātaṃ hoti diṭṭhaṃ tulitaṃ tīritaṃ vibhūtaṃ vibhāvitaṃ aehi paṇḍitehi saddhiṃ saṃsandanatthāya pahaṃ pucchati. Ayaṃ diṭṭhasaṃsandanā pucchā.

 

 

Katamā vimaticchedanā pucchā? Pakatiyā saṃsayapakkhanto hoti, vimatipakkhanto dveḷhakajāto evaṃ nu kho na nu kho kiṃ nu kho kathaṃ nu khoti. So vimaticchedanatthāya pahaṃ pucchati. Ayaṃ vimaticchedanā pucchā. Imā tisso pucchā.

 

 

Aparāpi tisso pucchā: manussapucchā amanussapucchā nimmitapucchā.

 

 

Katamā manussapucchā? Manussā buddhaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pahaṃ pucchanti, bhikkhū pucchanti, bhikkhuṇiyo pucchanti, upāsakā pucchanti, upāsikāyo pucchanti, rājāno pucchanti, khattiyā pucchanti, brāhmaṇā pucchanti, vessā pucchanti, suddā pucchanti, gahaṭṭhā pucchanti, pabbajitā pucchanti. Ayaṃ manussapucchā.

 

 

Katamā amanussapucchā? Amanussā buddhaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pahaṃ pucchanti, nāgā pucchanti, supaṇṇā pucchanti, yakkhā pucchanti, asurā pucchanti, gandhabbā pucchanti, mahārājāno pucchanti, indā pucchanti, brahmāno pucchanti, devā pucchanti. Ayaṃ amanussapucchā.
 

 

Trang 136:

Trang 137:

 

Katamā nimmitapucchā? Yaṃ bhagavā rūpaṃ abhinimmināti manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgaṃ ahīnindriyaṃ, so nimmito buddhaṃ bhagavantaṃ upasaṃkamitvā pahaṃ pucchati, bhagavā vissajjeti. Ayaṃ nimmitapucchā. Imā tisso pucchā.

 
 

Aparāpi tisso pucchā: attatthapucchā, paratthapucchā, ubhayatthapucchā. Aparāpi tisso pucchā: diṭṭhadhammikatthapucchā, samparāyikatthapucchā, paramatthapucchā. Aparāpi tisso pucchā: anavajjatthapucchā, nikkilesatthapucchā, vodānatthapucchā. Aparāpi tisso pucchā: atītā pucchā, anāgatā pucchā, paccuppannā pucchā. Aparāpi tisso pucchā: ajjhattapucchā, bahiddhāpucchā, ajjhattabahiddhāpucchā. Aparāpi tisso pucchā: kusalapucchā, akusalapucchā, abyākatapucchā. Aparāpi tisso pucchā: khandhapucchā, dhātupucchā, āyatanapucchā. Aparāpi tisso pucchā: satipaṭṭhānapucchā, sammappadhānapucchā, iddhipādapucchā. Aparāpi tisso pucchā: indriyapucchā, balapucchā, bojjhaṅgapucchā. Aparāpi tisso pucchā: maggapucchā, phalapucchā, nibbānapucchā.

 
 

Pucchāmi tan ti pucchāmi taṃ, yācāmi taṃ, ajjhesāmi taṃ, pasādemi taṃ, kathayassu me ti - pucchāmi taṃ. Bhagavā ti gāravādhivacanametaṃ pe sacchikā paatti, yadidaṃ bhagavā ti - pucchāmi taṃ bhagavā. Brūhi metan ti brūhi ācikkha desehi paapehi paṭṭhapehi vivara vibhaja uttānīkarohi pakāsehī ti - pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ. Iccāyasmā mettagū ti - Iccā ti padasandhi pe iccāyasmā mettagū.

 
 

Maāmi taṃ vedaguṃ bhāvitattan ti vedagū ti taṃ maāmi, bhāvitatto ti taṃ maāmi, [evaṁ maāmi ] evaṃ jānāmi, evaṃ ājānāmi, evaṃ vijānāmi, evaṃ paṭivijānāmi, evaṃ paṭivijjhāmi. Vedagū bhāvitatto ti kathaṃ bhagavā vedagū? Vedo vuccati catusu maggesu āṇaṃ, paā paindriyaṃ paābalaṃ pe dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṃsā vipassanā sammādiṭṭhi, bhagavā tehi vedehi jātijarāmaraṇassa antagato,
 

 

Trang 138:

Trang 139:

 

antappatto koṭigato koṭippatto pariyantagato pariyantappatto vosānagato vosānappatto tāṇagato tāṇappatto lenagato lenappatto saraṇagato saraṇappatto abhayagato abhayappatto accutagato accutappatto amatagato amatappatto nibbānagato nibbānappatto. Vedānaṃ vā antagatoti vedagū, vedehi vā antagatoti vedagū, sattannaṃ vā dhammānaṃ viditattā vedagū: sakkāyadiṭṭhi viditā hoti, vicikicchā viditā hoti, sīlabbataparāmāso vidito hoti, rāgo doso moho māno vidito hoti, viditāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṃkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṃ jātijarāmaraṇīyā:  

 

1. Vedāni viceyya kevalāni (sabhiyāti bhagavā)
samaṇānaṃ yānipatthi brāhmaṇānaṃ
sabbavedanāsu vītarāgo
sabbaṃ vedamaticca vedagū so ti.


Evaṃ bhagavā vedagū.

 

1. (Đức Thế Tn ni: Ny Sabhiya,) vị đ hiểu r ton bộ cc loại kiến thức thuộc về cc Sa-mn, thuộc về cc B-la-mn, vị đ xa la sự luyến i ở tất cả cc cảm thọ, vị đ vượt qua mọi kiến thức, vị ấy l bậc đ đạt được sự hiểu biết.


Đức Thế Tn l bậc đ đạt được sự hiểu biết nghĩa l như vậy.
 

Kathaṃ bhagavā bhāvitatto? Bhagavā bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapao bhāvitasatipaṭṭhāno bhāvitasammappadhāno bhāvitaiddhipādo bhāvitaindriyo bhāvitabalo bhāvitabojjhaṅgo bhāvitamaggo pahīnakileso paṭividdhākuppo sacchikatanirodho, dukkhaṃ tassa pariātaṃ, samudayo pahīno, maggo bhāvito, nirodho sacchikato, abhieyyaṃ abhiātaṃ, parieyyaṃ pariātaṃ, pahātabbaṃ pahīnaṃ, bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ, sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, aparitto mahanto gambhīro appameyyo duppariyogāḷho pahūtaratano sāgarūpamo chaḷaṅgupekkhāya samannāgato hoti.

 

 

Cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti, na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā pe Ghānena gandhaṃ ghāyitvā pe Jivhāya rasaṃ sāyitvā pe Kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā pe Manasā dhammaṃ viāya neva sumano hoti, na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.
 

 

Trang 140:

 

Trang 141:

 

Cakkhunā rūpaṃ disvā manāpaṃ rūpaṃ nābhigijjhati nābhihaṃsati na rāgaṃ janeti, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṃṭhitaṃ suvimuttaṃ. Cakkhunā kho paneva rūpaṃ disvā amanāpaṃ na maṅku hoti, appatiṭṭhitacitto alīnamanaso abyāpannacetaso, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṃṭhitaṃ suvimuttaṃ. Sotena saddaṃ sutvā pe Ghānena gandhaṃ ghāyitvā pe Jivhāya rasaṃ sāyitvā pe Kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā pe Manasā dhammaṃ viāya manāpaṃ nābhigijjhati nābhihaṃsati na rāgaṃ janeti, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṃṭhitaṃ suvimuttaṃ. Manasā yeva kho pana dhammaṃ viāya amanāpaṃ na maṅku hoti, appatiṭṭhitacitto alīnamanaso abyāpannacetaso, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṃṭhitaṃ suvimuttaṃ.

 

 

Cakkhunā rūpaṃ disvā manāpāmanāpesu rūpesu ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṃṭhitaṃ suvimuttaṃ. Sotena saddaṃ sutvā pe Manasā dhammaṃ viāya manāpāmanāpesu dhammesu ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattaṃ susaṃṭhitaṃ suvimuttaṃ.

 

 

Cakkhunā rūpaṃ disvā rajanīye na rajjati, dosanīye na dussati, mohanīye na muyhati, kopanīye na kuppati, madanīye na majjati, kilesanīye na kilissati. Sotena saddaṃ sutvā pe Manasā dhammaṃ viāya rajanīye na rajjati, dosanīye na dussati, mohanīye na muyhati, kopanīye na kuppati, madanīye na majjati, kilesanīye na kilissati. Diṭṭhe diṭṭhamatto sute sutamatto mute mutamatto viāte viātamatto, diṭṭhe na lippati, sute na lippati, mute na lippati, viāte na lippati. Diṭṭhe anupayo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visautto vimariyādīkatena cetasā viharati. Sute pe Mute pe Viāte anupayo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visautto vimariyādīkatena cetasā viharati.
 

 

Trang 142:

 

Trang 143:

 

Saṃvijjati bhagavato cakkhu passati bhagavā cakkhunā rūpaṃ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati bhagavato sotaṃ, suṇāti bhagavā sotena saddaṃ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati bhagavato ghānaṃ, ghāyati bhagavā ghānena gandhaṃ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati bhagavato jivhā, sāyati bhagavā jivhāya rasaṃ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati bhagavato kāyo, phusati bhagavā kāyena phoṭṭhabbaṃ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā. Saṃvijjati bhagavato mano, vijānāti bhagavā manasā dhammaṃ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā.

 

 

Cakkhuṃ rūpārāmaṃ rūparataṃ rūpasammuditaṃ, taṃ bhagavato dantaṃ guttaṃ rakkhitaṃ saṃvutaṃ, tassa ca saṃvarāya dhammaṃ deseti. Sotaṃ saddārāmaṃ saddarataṃ saddasammuditaṃ pe Ghānaṃ gandhārāmaṃ gandharataṃ gandhasammuditaṃ pe Jivhā rasārāmā rasaratā rasasammuditā, sā bhagavato3 dantā guttā rakkhitā saṃvutā, tassa ca saṃvarāya dhammaṃ deseti. Kāyo phoṭṭhabbārāmo phoṭṭhabbarato phoṭṭhabbasammudito pe Mano dhammārāmo dhammarato dhammasammudito so bhagavato3 danto gutto rakkhito saṃvuto, tassa ca saṃvarāya dhammaṃ deseti.

 

 

2. Dantaṃ nayanti samitiṃ dantaṃ rājābhirūhati,
danto seṭṭho manussesu yotivākyaṃ titikkhati.

 

2. Người ta đưa (ngựa) đ được rn luyện đến nơi tụ hội. Đức vua cỡi ln (ngựa) đ được rn luyện. Người đ được rn luyện chịu đựng lời mắng nhiếc l hạng nhất giữa loi người.

 

3. Varamassatarā dantā ājānīyā ca sindhavā,
kujarā ca mahānāgā attadantā tato varaṃ.

 

3. Cao qu thay những con lừa đ được thuần ha, những con ngựa Sindhu thuần chủng, v những con voi thuộc loi khổng tượng, người đ tự rn luyện bản thn l cao qu hơn cả.

 

4. Na hi etehi yānehi gaccheyya agataṃ disaṃ,
yathāttanā sudantena danto dantena gacchati.

 

4. Bởi v chẳng phải nhờ vo những cỗ xe ấy m c thể đi đến nơi chưa đi đến (Niết Bn), như l nhờ vo bản thn đ kho được rn luyện. Do nhờ đ được rn luyện m người đ được rn luyện đi đến (Niết Bn).

 

5. Vidhāsu na vikampanti vippamuttā punabbhavā,
dantabhūmiṃ anuppattā te loke vijitāvino.

 

5. Cc vị khng dao động ở cc trạng thi kiu mạn, đ được thot khỏi việc sanh ra lần nữa, đ đạt đến lnh vực của cc bậc đ được rn luyện, cc vị ấy l những người chiến thắng ở thế gian.

 

6. Yassindriyāni bhāvitāni ajjhattaca bahiddhā ca sabbaloke,
nibbijjha imaṃ paraca lokaṃ kālaṃ kaṅkhati bhāvitatto sadanto ti.


Evaṃ bhagavā bhāvitatto.

6. Vị no c cc gic quan đ được tu tập, ở nội phần, ở ngoại phần, v ở ton thể thế gian, sau khi thấu triệt đời ny v đời sau, vị c bản thn đ được tu tập chờ đợi thời điểm, vị ấy l đ được huấn luyện.
 

Trang 144:

 

Trang 145:

 

Maāmi taṃ vedaguṃ bhāvitattaṃ kuto nu dukkhā samudāgatā ime ti - Kuto nū ti saṃsayapucchā vimatipucchā dveḷhapucchā anekaṃsapucchā: evaṃ nu kho, na nu kho, kiṃ nu kho, kathaṃ nu kho ti - kuto nu.

 

 

Dukkhā ti jātidukkhaṃ jarādukkhaṃ vyādhidukkhaṃ maraṇadukkhaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṃ nerayikaṃ dukkhaṃ tiracchānadukkhaṃ pettivisayadukkhaṃ mānusikaṃ dukkhaṃ gabbhokkantimūlakaṃ dukkhaṃ gabbhaṭṭhitimūlakaṃ dukkhaṃ gabbhavuṭṭhānamūlakaṃ dukkhaṃ jātassupanibandhanaṃ dukkhaṃ jātassa parādheyyataṃ dukkhaṃ attūpakkamaṃ dukkhaṃ parūpakkamaṃ dukkhaṃ dukkhadukkhaṃ saṅkhāradukkhaṃ viparināmadukkhaṃ, cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo kāso sāso pināso ḍaho jaro kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā kuṭṭhaṃ gaṇḍo kilāso soso apamāro daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitapittaṃ madhumeho aṃsā piḷakā bhagandalā pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utuparināmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā sītaṃ uṇhaṃ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṃsamakasavātātapasiriṃsapasamphassānaṃ dukkhaṃ, mātumaraṇaṃ dukkhaṃ pitumaraṇaṃ dukkhaṃ bhātumaraṇaṃ dukkhaṃ bhaginīmaraṇaṃ dukkhaṃ puttamaraṇaṃ dukkhaṃ dhītumaraṇaṃ dukkhaṃ ātivyasanaṃ dukkhaṃ [rogabyasanaṃ dukkhaṃ ] bhogavyasanaṃ dukkhaṃ sīlavyasanaṃ dukkhaṃ diṭṭhivyasanaṃ dukkhaṃ yesaṃ dhammānaṃ ādito samudāgamanaṃ paāyati, atthaṅgamato nirodho paāyati. Kammasannissito vipāko, vipākasannissitaṃ kammaṃ, nāmasannissitaṃ rūpaṃ, rūpasannissitaṃ nāmaṃ, jātiyā anugataṃ, jarāya anusaṭaṃ byādhinā abhibhūtaṃ, maraṇena abbhāhataṃ, dukkhe patiṭṭhitaṃ, atāṇaṃ alenaṃ asaraṇaṃ asaraṇībhūtaṃ, ime vuccanti dukkhā.
 

 

Trang 146:

 

Trang 147:

 

Ime dukkhā kuto samudāgatā, kuto jātā, kuto sajātā kuto nibbattā kuto abhinibbattā kuto pātubhūtā kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavāti imesaṃ dukkhānaṃ mūlaṃ pucchati, hetuṃ pucchati, nidānaṃ pucchati, sambhavaṃ pucchati, pabhavaṃ pucchati, samuṭṭhānaṃ pucchati, āhāraṃ pucchati, ārammaṇaṃ pucchati, paccayaṃ pucchati, samudayaṃ pucchati, papucchati yācati ajjhesati pasādetī ti - kuto nu dukkhā samudāgatā ime.

 

 

Ye keci lokasmiṃ anekarūpā ti - Ye kecī ti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ pariyādiyanavacanametaṃ ye kecī ti. Lokasmin ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke. Anekarūpā ti anekavidhā nānappakārā dukkhā ti - ye keci lokasmiṃ anekarūpā.

 

 

Tenāha so brāhmaṇo:

Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ (iccāyasmā mettagū)
maāmi taṃ vedaguṃ bhāvitattaṃ,
kuto nu dukkhā samudāgatā ime
ye keci lokasmiṃ anekarūpā
ti.
 

V thế, vị B-la-mn ấy đ ni rằng:

 

(Tn giả Mettagū ni rằng:) Thưa đức Thế Tn, ti hỏi ngi. Xin ngi hy trả lời ti về điều ny. Ti nghĩ rằng ngi l bậc đ đạt được sự hiểu biết, c bản thn đ được tu tập. Từ đu m cc khổ ny đ được khởi ln, bất kể loại no ở thế gian, với nhiều hnh thức?

 

 

▪ 4 - 2

 

 

▪ 4 - 2

 

Dukkhassa ve maṃ pabhavaṃ apucchasi (mettagūti bhagavā)
taṃ te pavakkhāmi yathā pajānaṃ,
upadhinidānā pabhavanti dukkhā
ye keci lokasmiṃ anekarūpā.

 

(Đức Thế Tn ni: Ny Mettagū,) quả thật ngươi đ hỏi Ta về nguồn sanh khởi của khổ. Ta sẽ tuyn thuyết về điều ấy cho ngươi theo như điều Ta nhận biết. Cc khổ pht khởi đều c căn nguyn l mầm ti sanh, bất kể loại no ở thế gian, với nhiều hnh thức.

Thế Tn:
1050. Thế Tn trả lời rằng:
Hỡi ny Mt-ta-gu,
ng hỏi ta vấn đề,
Sanh khởi của khổ đau,
Ta sẽ ni cho ng,
Như Ta đ được biết,
Chnh do duyn sanh y,
Nn khổ được khởi ln,
Với nhiều loại như vậy,
Khc biệt ở trong đời.

(Kinh Tập, chương V)

Dukkhassa ve maṃ pabhavaṃ apucchasī ti - Dukkhassā ti jātidukkhassa jarādukkhassa vyādhidukkhassa maraṇadukkhassa sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhassa. Pabhavaṃ apucchasī ti dukkhassa mūlaṃ pucchasi, hetuṃ pucchasi, nidānaṃ pucchasi, sambhavaṃ pucchasi, pabhavaṃ pucchasi, samuṭṭhānaṃ pucchasi, āhāraṃ pucchasi, ārammaṇaṃ pucchasi, paccayaṃ pucchasi, samudayaṃ pucchasi, yācasi ajjhesasi pasādesī ti - dukkhassa ve maṃ pabhavaṃ apucchasi.

 
 

Mettagūti bhagavā ti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ nāmena ālapati. Bhagavā ti gāravādhivacanametaṃ pe sacchikā paatti, yadidaṃ bhagavā ti - mettagūti bhagavā.
 

 

Trang 148:

Trang 149:

 

Taṃ te pavakkhāmi yathā pajānan ti - Tan ti dukkhassa mūlaṃ pavakkhāmi, hetuṃ pavakkhāmi, nidānaṃ pavakkhāmi, sambhavaṃ pavakkhāmi, pabhavaṃ pavakkhāmi, samuṭṭhānaṃ pavakkhāmi, āhāraṃ pavakkhāmi, ārammaṇaṃ pavakkhāmi, paccayaṃ pavakkhāmi, samudayaṃ pavakkhāmi, ācikkhissāmi desissāmi paapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsissāmī ti - taṃ te pavakkhāmi.

 
 

Yathā pajānan ti yathā pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto na itihītihaṃ na itikirāya na paramparāya na piṭakasampadānena na takkahetu na nayahetu na ākāraparivitakkena na diṭṭhinijjhānakhantiyā sāmaṃ sayaṃ abhiātaṃ attapaccakkhadhammaṃ taṃ kathayissāmī ti - taṃ te pavakkhāmi yathā pajānaṃ.

 
 

Upadhinidānā pabhavanti dukkhā ti - Upadhī ti dasa upadhī: taṇhūpadhi diṭṭhūpadhi kilesūpadhi kammūpadhi duccaritūpadhi, āhārūpadhi paṭighūpadhi, catasso upādinnadhātuyo upadhī, cha ajjhattikāni āyatanāni upadhī, chaviāṇakāyaṃ upadhī, sabbampi dukkhaṃ dukkhamanatthena upadhi, ime vuccanti dasa upadhī. Dukkhā ti jātidukkhaṃ jarādukkhaṃ vyādhidukkhaṃ maraṇadukkhaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṃ nerayikaṃ dukkhaṃ pe diṭṭhivyasanaṃ dukkhaṃ. Yesaṃ dhammānaṃ ādito samudāgamanaṃ paāyati, atthaṅgamato nirodho paāyati, kammanissitaṃ vipākaṃ, vipākanissitaṃ kammaṃ, nāmanissitaṃ rūpaṃ, rūpanissitaṃ nāmaṃ, jātiyā anugataṃ, jarāya anusaṭaṃ, byādhinā abhibhūtaṃ, maraṇena abbhāhataṃ, dukkhe patiṭṭhitaṃ, atāṇaṃ alenaṃ asaraṇaṃ asaraṇībhūtaṃ, ime vuccanti dukkhā. Ime dukkhā upadhinidānā upadhihetukā upadhipaccayā upadhikāraṇā honti, pabhavanti sambhavanti jāyanti sajāyanti nibbattanti pātubhavantī ti - upadhinidānā pabhavanti dukkhā.
 

 

Trang 150: 

Trang 151:

 

Ye keci lokasmiṃ anekarūpā ti - Ye kecī ti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ pariyādiyanavacanametaṃ ye kecī ti. Lokasmin ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke. Anekarūpā ti anekavidhā nānappakārā dukkhā ti - ye keci lokasmiṃ anekarūpā.

 

 

Tenāha bhagavā:

Dukkhassa ve maṃ pabhavaṃ apucchasi (mettagūti bhagavā)
taṃ te pavakkhāmi yathā pajānaṃ
upadhinidānā pabhavanti dukkhā
ye keci lokasmiṃ anekarūpā
ti.
 

V thế, đức Thế Tn đ ni rằng:

 

(Đức Thế Tn ni: Ny Mettagū,) quả thật ngươi đ hỏi Ta về nguồn sanh khởi của khổ. Ta sẽ tuyn thuyết về điều ấy cho ngươi theo như điều Ta nhận biết. Cc khổ pht khởi đều c căn nguyn l mầm ti sanh, bất kể loại no ở thế gian, với nhiều hnh thức.

 

 

▪ 4 - 3

 

 

▪ 4 - 3

 

Yo ve avidvā upadhiṃ karoti
punappunaṃ dukkhamupeti mando
tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā
dukkhassa jātippabhavānupassī.
 

Thật vậy, kẻ no, (do) khng biết, rồi tạo ra mầm ti sanh, l kẻ ngu, (sẽ) đi đến khổ lần ny rồi lần khc. V thế, người c sự qun xt về sự sanh ra v pht khởi của khổ, trong khi biết, khng nn tạo ra mầm ti sanh.

 

1051. Những ai v v minh,
Tc thnh cc sanh y,
Kẻ ngu tạo đau khổ,
Tiếp tục được sanh khởi,
Do vậy kẻ hiểu biết,
Khng nn tạo sanh y,
V thấy sự sanh khởi,
Của sanh v đau khổ.

(Kinh Tập, chương V)

Yo ve avidvā upadhiṃ karotī ti - Yo ti yo yādiso yathāyutto yathāvihito yathāpakāro yaṃṭhānappatto yaṃdhammasamannāgato khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā devo vā manusso vā. Avidvā ti avijjāgato aāṇī avibhāvī duppao. Upadhiṃ karotī ti taṇhūpadhiṃ karoti, diṭṭhūpadhiṃ karoti, kilesūpadhiṃ karoti, kammūpadhiṃ karoti, duccaritūpadhiṃ karoti, āhārūpadhiṃ karoti, paṭighūpadhiṃ karoti, catasso upādinnadhātuyo upadhiṃ karoti, cha ajjhattikāni āyatanāni upadhiṃ karoti, chaviāṇakāyaṃ upadhiṃ karoti, janeti sajaneti nibbattetī ti - yo ve avidvā upadhiṃ karoti.

 

 

Trang 152:

 

Trang 153:

 

Punappunaṃ dukkhamupeti mando ti [punappunaṁ dukkhamupetīti ] punappunaṃ jātidukkhaṃ jarādukkhaṃ vyādhidukkhaṃ maraṇadukkhaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṃ eti samupeti upagacchati gaṇhāti parāmasati abhinivisati. Mando ti mando moho avidvā avijjāgato aāṇī avibhāvī duppao ti - punappunaṃ dukkhamupeti mando.

 
 

Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā ti - Tasmā ti taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā tannidānā evaṃ ādīnavaṃ sampassamāno upadhīsū ti - tasmā. Pajānan ti pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto, sabbe saṅkhārā aniccā ti pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto, sabbe saṅkhārā dukkhā ti pe sabbe dhammā anattā ti pe yaṃ kici samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ti pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto. Upadhiṃ na kayirā ti taṇhūpadhiṃ na kareyya, diṭṭhūpadhiṃ na kareyya, kilesūpadhiṃ na kareyya, kammūpadhiṃ na kareyya, duccaritūpadhiṃ na kareyya, āhārūpadhiṃ na kareyya, paṭighūpadhiṃ na kareyya, catasso upādinnadhātuyo upadhiṃ na kareyya, cha ajjhattikāni āyatanāni upadhiṃ na kareyya, chaviāṇakāyaṃ upadhiṃ na kareyya, na janeyya na sajaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyyā ti - tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā.

 
 

Dukkhassā ti jātidukkhassa jarādukkhassa vyādhidukkhassa maraṇadukkhassa sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhassa. Pabhavānupasasī ti dukkhassa mūlānupassī hetānupassī nidānānupassī sambhavānupassī pabhavānupassī samuṭṭhānānupassī āhārānupassī ārammaṇānupassī paccayānupassī samudayānupassī. Anupassanā vuccati paāya paī pajānanā pe amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi. Imāya anupassanāya paāya upeto hoti samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato, so vuccati anupassī ti - dukkhassa jātippabhavānupassī.

 

 

Tenāha bhagavā:

Yo ve avidvā upadhiṃ karoti
punappunaṃ dukkhamupeti mando
tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā
dukkhassa jātippabhavānupassī
ti.
 

V thế, đức Thế Tn đ ni rằng:

 

Thật vậy, kẻ no, (do) khng biết, rồi tạo ra mầm ti sanh, l kẻ ngu, (sẽ) đi đến khổ lần ny rồi lần khc. V thế, người c sự qun xt về sự sanh ra v pht khởi của khổ, trong khi biết, khng nn tạo ra mầm ti sanh.

 

Trang 154:

 

Trang 155:

 

 

▪ 4 - 4

 

 

▪ 4 - 4

 

Yaṃ taṃ apucchimha akittayī no
aaṃ taṃ pucchāma tadiṅgha brūhi
kathannu dhīrā vitaranti oghaṃ
jātijaraṃ sokapariddavaca
taṃ me munī sādhu viyākarohi
tathā hi te vidito esa dhammo.
 

 

Điều no chng ti đ hỏi ngi, ngi đ giải thch cho chng ti. Chng ti hỏi ngi điều khc, vậy xin ngi hy trả lời điều ấy. Lm thế no cc bậc sng tr vượt qua dng lũ, sanh v gi, sầu muộn v than vn? Thưa bậc hiền tr, xin ngi hy kho lo giảng r điều ấy cho ti, bởi v php ny đ được ngi biết đng theo bản thể.
 

Mettagu:
1052. iều chng con đ hỏi,
Ngi đ đp chng rồi,
Nay xin hỏi cu khc,
Mong Ngi giải đp cho,
Thế no bậc Hiền tr,
Vượt khỏi dng nước mạnh,
Vượt khỏi sanh v gi,
Cng sầu muộn than khc,
Mong rằng bậc ẩn sĩ,
Hy kho trả lời con,
ng như Ngi đ biết,
Php nhĩ l như vậy?

(Kinh Tập, chương V)

Yaṃ taṃ apucchimha akittayī no ti yaṃ taṃ apucchimha ayācimha ajjhesimha pasādimha. Akittayī no ti kittitaṃ ācikkhitaṃ desitaṃ paapitaṃ paṭṭhapitaṃ vivaritaṃ vibhattaṃ uttānīkataṃ pakāsitan ti - yaṃ taṃ apucchimha akittayī no.

 

 

Aaṃ taṃ pucchāma tadiṅgha brūhī ti aaṃ taṃ pucchāma, aaṃ taṃ yācāma, aaṃ taṃ ajjhesāma, aaṃ taṃ pasādema, uttariṃ taṃ pucchāma. Tadiṅga brūhī ti taṃ iṅgha brūhi ācikkha desehi paapehi paṭṭhapehi vivara vibhaja uttānīkarohi pakāsehī ti - aaṃ taṃ pucchāma tadiṅgha brūhi.

 

 

Kathannu dhīrā vitaranti oghaṃ jātijaraṃ sokapariddavacā ti - Kathannū ti saṃsayapucchā vimatipucchā dveḷhapucchā anekaṃsapucchā: evannu kho na nu kho kiṃ nu kho kathannu kho ti - kathannu. Dhīrā ti dhīrā paṇḍitā paāvanto buddhimanto āṇino vibhāvino medhāvino. Oghan ti kāmoghaṃ bhavoghaṃ diṭṭhoghaṃ avijjoghaṃ. Jātī ti yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sajāti okkanti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho. Jarā ti yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko. Soko ti ātivyasanena vā phuṭṭhassa bhogavyasanena vā phuṭṭhassa rogavyasanena vā phuṭṭhassa sīlavyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhivyasanena vā phuṭṭhassa aataraatarena vā vyasanena samannāgatassa aataraatarena vā dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṃ antosoko antoparisoko antodāho antoparidāho cetaso parijjhāyanā domanassaṃ sokasallaṃ.
 

 

Trang 156:

 

Trang 157:

 

Paridevo ti ātivyasanena vā phuṭṭhassa bhogavyasanena vā phuṭṭhassa rogavyasanena vā phuṭṭhassa sīlavyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhivyasanena vā phuṭṭhassa aataraatarena vā vyasanena samannāgatassa aataraatarena vā dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṃ paridevitattaṃ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālāppitattaṃ.

 
 

Kathannu dhīrā vitaranti oghaṃ jātijaraṃ sokapariddavacā ti dhīrā kathaṃ oghaca jātica jaraca dukkhaca sokaparidevaca taranti uttaranti pataranti samatikkamanti vītivattantī ti - kathannu dhīrā vitaranti oghaṃ jātijaraṃ sokapariddavaca.

 
 

Taṃ me munī sādhu viyākarohī ti - Tan ti yaṃ pucchāmi, yaṃ yācāmi, yaṃ ajjhesāmi, yaṃ pasādemi. Munī ti monaṃ vuccati āṇaṃ, yā paā pajānanā pe amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi. Bhagavā tena āṇena samannāgato muni monappatto.

 
 

Tīṇi moneyyāni: kāyamoneyyaṃ, vacīmoneyyaṃ, manomoneyyaṃ. Katamaṃ kāyamoneyyaṃ? Tividhānaṃ kāyaduccaritānaṃ pahānaṃ kāyamoneyyaṃ, tividhaṃ kāyasucaritaṃ kāyamoneyyaṃ, kāyārammaṇaṃ āṇaṃ kāyamoneyyaṃ, kāyapariā kāyamoneyyaṃ, pariāsahagato maggo kāyamoneyyaṃ, kāye chandarāgappahānaṃ kāyamoneyyaṃ, kāyasaṃkhāranirodho catutthajjhānasamāpatti kāyamoneyyaṃ. Idaṃ kāyamoneyyaṃ.

 
 

Katamaṃ vacīmoneyyaṃ? Catubbidhānaṃ vacīduccaritānaṃ pahānaṃ vacīmoneyyaṃ, catubbidhaṃ vacīsucaritaṃ vacīmoneyyaṃ, vācārammaṇaṃ āṇaṃ vacīmoneyyaṃ, vācāpariā vacīmoneyyaṃ, pariāsahagato maggo vacīmoneyyaṃ, vācāya chandarāgappahānaṃ vacīmoneyyaṃ, vācāsaṃkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyaṃ, pariāsahagato maggo vacīmoneyyaṃ, vācāya chandarāgappahānaṃ vacīmoneyyaṃ, vācāsaṃkhāranirodho tatiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyaṃ. Idaṃ vacīmoneyyaṃ.
 

 

Trang 158:

 

Trang 159:

 

Katamaṃ manomoneyyaṃ? Tividhānaṃ manoduccaritānaṃ pahānaṃ manomoneyyaṃ, tividhaṃ manosucaritaṃ manomoneyyaṃ, cittārammaṇaṃ āṇaṃ manomoneyyaṃ, cittapariā manomoneyyaṃ, pariāsahagato maggo manomoneyyaṃ, citte chandarāgappahānaṃ manomoneyyaṃ, cittasaṅkhāranirodho saāvedayitanirodhasamāpatti manomoneyyaṃ. Idaṃ manomoneyyaṃ.  

 

7. Kāyamuniṃ vācāmuniṃ manomunimanāsavaṃ,
muniṃ moneyyasampannaṃ āhu sabbappahāyinaṃ.

 

7. (Chư Phật) đ ni bậc hiền tr về thn, bậc hiền tr về khẩu, bậc hiền tr về , bậc khng cn lậu hoặc, bậc hiền tr thnh tựu hiền tr hạnh l bậc c sự dứt bỏ tất cả.

 

8. Kāyamuniṃ vācāmuniṃ manomunimanāsavaṃ,
muniṃ moneyyasampannaṃ āhu ninhātapāpakan ti.

 

8. (Chư Phật) đ ni bậc hiền tr về thn, bậc hiền tr về khẩu, bậc hiền tr về , bậc khng cn lậu hoặc, bậc hiền tr thnh tựu hiền tr hạnh l bậc c điều c đ được rửa sạch.

 

Imehi tīhi moneyyehi dhammehi samannāgatā. Cha munino: agāramunino anagāramunino sekhamunino asekhamunino paccekamunino munimunino.

 

 

Katame agāramunino? Ye te agārikā diṭṭhapadā viātasāsanā, ime agāramunino. Katame anagāramunino? Ye te pabbajitā diṭṭhapadā viātasāsanā, ime anagāramunino. Satta sekhā sekhamunino. Arahanto asekhamunino. Paccekabuddhā paccekamunino. Munimunino vuccanti tathāgatā arahanto sammāsambuddhā.

 

 

9. Na monena muni hoti mūḷharūpo aviddasu,
yo ca tulaṃva paggayha varamādāya paṇḍito.

 

9. Kẻ c dng vẻ khờ khạo, ngu dốt, dầu với trạng thi im lặng cũng khng trở thnh bậc hiền tr. Nhưng người no, tựa như người nắm lấy ci cn rồi chọn lấy vật qu gi, l người sng suốt

 

10. Pāpāni parivajjeti sa munī tena so muni,
yo munāti ubho loke muni tena pavuccati.

 

10. Người lnh xa hẳn cc điều c, người ấy l bậc hiền tr, do việc ấy người ấy trở thnh bậc hiền tr. Người no hiểu r cả hai thế giới, do việc ấy được gọi l bậc hiền tr

 

11. Asataṃ sataca atvā dhammaṃ ajjhattaṃ bahiddhā ca sabbaloke,
devamanussehi pūjito yo saṅgajālamaticca so munī ti.

 

11. Vị đ biết được bản chất của những kẻ xấu v của những người tốt, nội phần v ngoại phần, ở tất cả thế gian, vị được tn vinh bởi chư Thin v nhn loại, vị đ vượt qua sự quyến luyến v mạng lưới (tham i v t kiến), vị ấy l bậc hiền tr.

 

Sādhu viyākarohī ti taṃ sādhu ācikkha desehi paapehi paṭṭhapehi vivara vibhaja uttānīkarohi pakāsehī ti - taṃ me munī sādhu viyākarohi.
 

 

Trang 160:

 

Trang 161:

 

Tathā hi te vidito esa dhammo ti tathā hi te vidito tulito tīrito vibhūto vibhāvito esa dhammo ti - tathā hi to vidito esa dhammo.

 

 

Tenāha so brāhmaṇo:

Yaṃ taṃ apucchimha akittayī no
aaṃ taṃ pucchāma tadiṅgha brūhi,
kathannu dhīrā vitaranti oghaṃ
jātijaraṃ sokapariddavaca,
taṃ me munī sādhu viyākarohi
tathā hi te vidito esa dhammo
ti.
 

V thế, vị B-la-mn ấy đ ni rằng:

 

Điều no chng ti đ hỏi ngi, ngi đ giải thch cho chng ti.

Chng ti hỏi ngi điều khc, vậy xin ngi hy trả lời điều ấy.

Lm thế no cc bậc sng tr vượt qua dng lũ,

sanh v gi, sầu muộn v than vn?

Thưa bậc hiền tr, xin ngi hy kho lo giảng r điều ấy cho ti,

bởi v php ny đ được ngi biết đng theo bản thể.

 

 

▪ 4 - 5

 

▪ 4 - 5

 

Kittayissāmi te dhammaṃ (mettagūti bhagavā)
diṭṭhe dhamme anitīhaṃ
yaṃ viditvā sato caraṃ
tare loke visattikaṃ.

 

(Đức Thế Tn ni: Ny Mettagū,)
Ta sẽ giải thch cho ngươi Gio Php,
về php đ được thấy, khng phải do nghe ni lại.
Sau khi hiểu php ấy, vị c niệm, trong khi sống,
c thể vượt qua sự vướng mắc ở thế gian.

 

 

Thế Tn:
1053. Thế Tn trả lời rằng:
Hỡi ny Mt-ta-gu,
Ta sẽ ni cho ng,
Php thiết thực hiện tại,
Khng do trao truyền lại,
Sau khi biết php ấy,
Vị ấy sống chnh niệm,
Vượt tham i ở đời.

(Kinh Tập, chương V)

Kittayissāmi te dhamman ti - Dhamman ti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ savyajanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ, cattāro satipaṭṭhāne cattāro sammappadhāne cattāro iddhipāde pacindriyāni paca balāni sattabojjhaṅge ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ nibbānaca nibbānagāminica paṭipadaṃ kittayissāmi, ācikkhissāmi desessāmi paapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsessāmī ti - kittayissāmi te dhammaṃ. Mettagūti bhagavā ti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ nāmena ālapati.

 
 

Diṭṭhe dhamme anitīhan ti - Diṭṭhe dhamme ti diṭṭhe dhamme āte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhūte dhamme vibhāvite dhamme, sabbe saṅkhārā aniccā ti pe yaṃ kici samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti diṭṭhe dhamme āte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhūte dhamme vibhāvite dhamme ti evampi diṭṭhe dhamme.
 

 

Trang 162:

 

Trang 163:

 

Athavā dukkhe diṭṭhe dukkhaṃ kittayissāmi, samudaye diṭṭhe samudayaṃ kittayissāmi, nirodhe diṭṭhe nirodhaṃ kittayissāmi, magge diṭṭhe maggaṃ kittayissāmī ti evampi diṭṭhe dhamme. Athavā diṭṭhe dhamme sandiṭṭhikaṃ akālikaṃ ehipassikaṃ opanayikaṃ paccattaṃ veditabbaṃ viūhī ti evampi diṭṭhe dhamme. Anitīhan ti na itihītihaṃ na itikirāya na paramparāya na piṭakasampadāya na takkahetu na nayahetu na ākāraparivitakkena na diṭṭhinijjhānakhantiyā sāmaṃ sayaṃ abhiātaṃ attapaccakkhaṃ dhammaṃ, taṃ kathayissāmī ti - diṭṭhe dhamme anitīhaṃ.

 
 

Yaṃ viditvā sato caran ti yaṃ viditaṃ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā, sabbe saṅkhārā aniccā ti viditaṃ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā, sabbe saṅkhārā dukkhā ti pe sabbe dhammā anattā ti pe yaṃ kici samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ti viditaṃ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. Sato ti catūhi kāraṇehi sato: kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃ bhāvento sato pe so vuccati sato. Caran ti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpento ti - yaṃ viditvā sato caraṃ.

 
 

Tare loke visattikan ti visattikā vuccati taṇhā, yo rāgo sārāgo pe abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Visattikā ti kenaṭṭhena visattikā? Visatāti visattikā, visālāti visattikā, visaṭāti visattikā visamāti visattikā, visakkatīti visattikā, visaṃharatīti visattikā, visaṃvādikāti visattikā, visamūlāti visattikā, visaphalāti visattikā, visaparibhogāti visattikā. Visālā vā pana sā taṇhā rūpe sadde gandhe rase phoṭṭhabbe kule gaṇe āvāse lābhe yase pasaṃsāyaṃ sukhe cīvare piṇḍapāte senāsane gilānapaccayabhesajjaparikkhāre kāmadhātuyā rūpadhātuyā arūpadhātuyā kāmabhave rūpabhave arūpabhave
 

 

Trang 164:

 

Trang 165:

 

saābhave asaābhave nevasaānāsaābhave, ekavokārabhave catuvokārabhave pacavokārabhave, atīte anāgate paccuppanne, diṭṭhasutamutaviātabbesu dhammesu visaṭā vitthātā ti - visattikā. Loke ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke. Tare loke visattikan ti loke vesā visattikā lokevetaṃ visattikaṃ sato tareyya, uttareyya patareyya samatikkameyya vītivatteyyā ti - tare loke visattikaṃ.

 
 

Tenāha bhagavā:

Kittiyissāmi te dhammaṃ (mettagūti bhagavā)
diṭṭhe dhamme anitīhaṃ
yaṃ viditvā sato caraṃ
tare loke visattikan
ti.
 

V thế, đức Thế Tn đ ni rằng:

 

(Đức Thế Tn ni: Ny Mettagū,)

Ta sẽ giải thch cho ngươi Gio Php,

về php đ được thấy, khng phải do nghe ni lại.

Sau khi hiểu php ấy, vị c niệm, trong khi sống,

c thể vượt qua sự vướng mắc ở thế gian.

 

 

▪ 4 - 6

 

 

▪ 4 - 6

 

Taṃ cāhaṃ abhinandāmi
mahesi dhammamuttamaṃ
yaṃ viditvā sato caraṃ
tare loke visattikaṃ.
 

 

V ti thch th về điều ấy,
thưa bậc đại ẩn sĩ, về Gio Php tối thượng ấy.
Sau khi hiểu php ấy, vị c niệm, trong khi sống,
c thể vượt qua sự vướng mắc ở thế gian
.
 

 

Mettagu:
1054. Thưa bậc ại ẩn sĩ,
Con hết sức hoan hỷ,
Chnh php v thượng ấy,
Sau khi biết php ấy,
Sống gn giữ chnh niệm,
Vượt tham i ở đời.

(Kinh Tập, chương V)

Taṃ cāhaṃ abhinandāmī ti - Tan ti tuyhaṃ vacanaṃ byappathaṃ desanaṃ anusāsanaṃ anusiṭṭhiṃ. Abhinandāmī ti nandāmi modāmi anumodāmi icchāmi sādiyāmi yācāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmī ti - tacāhaṃ abhinandāmi.  

 

Mahesi dhammamuttaman ti - Mahesī ti mahesi bhagavā, mahantaṃ sīlakkhandhaṃ esi gavesi pariyesī ti mahesi, mahantaṃ samādhikkhandhaṃ mahantaṃ paākkhandhaṃ mahantaṃ vimuttikkhandhaṃ mahantaṃ vimuttiāṇadassanakkhandhaṃ esi gavesi pariyesī ti - mahesi.
 

 

Trang 166:

 

Trang 167:

 

Mahato tamokāyassa padālanaṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. Mahato vipallāsassa pabhedanaṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. Mahato taṇhāsallassa abbūhanaṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. Mahato diṭṭhisaṅghāṭassa viniveṭhanaṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. Mahato mānadhajassa pātanaṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. Mahato abhisaṅkhārassa vūpasamaṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. Mahato oghassa nittharaṇaṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. Mahato bhārassa nikkhepanaṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. Mahato saṃsāravaṭṭassa ucchedaṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. Mahato santāpassa nibbāpanaṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. Mahato pariḷāhassa paṭippassaddhiṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. Mahato dhammadhajassa ussāpanaṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. Mahante satipaṭṭhāne mahante sammappadhāne mahante iddhipāde mahantāni indriyāni mahantāni balāni mahante bojjhaṅge mahantaṃ ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ mahantaṃ paramatthaṃ amataṃ nibbānaṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. Mahesakkhehi vā sattehi esito gavesito pariyesito kahaṃ buddho, kahaṃ bhagavā, kahaṃ devadevo, kahaṃ narāsabho ti - mahesi.

 

 

Dhammamuttaman ti dhammamuttamaṃ vuccati amataṃ nibbānaṃ, yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Uttaman ti aggaṃ seṭṭhaṃ viseṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavaraṃ dhamman ti - mahesi dhammamuttamaṃ.

 

 


Yaṃ viditvā sato caran ti yaṃ viditaṃ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā, sabbe saṅkhārā aniccā ti viditaṃ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā, sabbe saṅkhārā dukkhā ti pe sabbe dhammā anattā ti pe yaṃ kici samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ti viditaṃ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. Sato ti catūhi kāraṇehi sato: kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃ bhāvento sato, vedanāsu vedanānupassanā pe citte cittānupassanā pe dhamme dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṃ bhāvento sato, so vuccati sato. Caran ti caranto viharanto irīyanto vattento pālento yapento yāpento ti - yaṃ viditvā sato caraṃ.
 

 

Trang 168:

 

Trang 169:

 

Tare loke visattikan ti visattikā vuccati taṇhā, yo rāgo sārāgo pe, abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Visattikā ti kenaṭṭhena visattikā? pe visaṭā vitthatā ti - visattikā. Loke ti apāyaloke pe āyatanaloke. Tare loke visattikan ti loke vesā visattikā lokevetaṃ visattikaṃ sato tareyya, uttareyya patareyya samatikkameyya vītivatteyyā ti - tare loke visattikaṃ.

 
 

Tenāha so brāhmaṇo:


Taṃ cāhaṃ abhinandāmi
mahesi dhammamuttamaṃ,
yaṃ viditvā sato caraṃ
tare loke visattikan
ti.
 

V thế, vị B-la-mn ấy đ ni rằng:

 

V ti thch th về điều ấy,

thưa bậc đại ẩn sĩ, về Gio Php tối thượng ấy.

Sau khi hiểu php ấy, vị c niệm, trong khi sống,

c thể vượt qua sự vướng mắc ở thế gian.

 

 

▪ 4 - 7

 

 

▪ 4 - 7

 

Yaṃ kici sampajānāsi (mettagūti bhagavā)
uddhaṃ adho tiriyaṃ cāpi majjhe
etesu nandica nivesanaca
panujja viāṇaṃ bhave na tiṭṭhe
.

 

(Đức Thế Tn ni: Ny Mettagū,) bất cứ điều g m ngươi tự mnh nhận biết, bn trn, bn dưới, lun cả bề ngang v khoảng giữa, ngươi hy xua đi sự vui thch, sự chấp chặt, v tm thức lin quan đến cc php ấy; khng nn trụ lại ở hữu.

Thế Tn:
1055. Thế Tn đp lại rằng:
Hỡi ny Mt-ta-gu,
Phm ng r biết g,
Trn dưới, ngang ở giữa,
Hy từ bỏ hoan hỷ,
Hy từ bỏ tr xứ,
Chớ để cho thức,
An tr trn sanh hữu.

(Kinh Tập, chương V)

Yaṃ kici sampajānāsī ti yaṃ kici pajānāsi ājānāsi vijānāsi paṭivijānāsi paṭivijjhasī ti - yaṃ kici sampajānāsi. Mettagūti bhagavā ti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ nāmena ālapati. Bhagavā ti gāravādhivacanametaṃ pe sacchikā paatti, yadidaṃ bhagavā ti - mettagūti bhagavā.

 
 

Uddhaṃ adho tiriyacāpi majjhe ti - Uddhaṃ vuccati anāgataṃ, adho vuccati atītaṃ, tiriyaṃcāpi majjhe ti paccuppannaṃ. Uddhan ti devaloko, adho ti nirayaloko, tiriya cāpi majjhe ti manussaloko. Athavā uddhan ti kusalā dhammā, adho ti akusalā dhammā, tiriyaṃ cāpi majjhe ti abyākatā dhammā. Uddhan ti arūpadhātu, adho ti kāmadhātu, tiriyaṃ cāpi majjhe ti rūpadhātu. Uddhan ti sukhā vedanā, adho ti dukkhā vedanā, tiriyaṃ cāpi majjhe ti adukkhamasukhā vedanā. Uddhan ti uddhaṃ pādatalā, adho ti adho kesamatthakā, tiriyaṃ cāpi majjhe ti vemajjhe ti - uddhaṃ adho tiriyaṃ cāpi majjhe.
 

 

Trang 170:

 

Trang 171:

 

Etesu nandica nivesanaca panujja viāṇaṃ bhave na tiṭṭhe ti - Etesū ti ācikkhitesu desitesu paapitesu paṭṭhapitesu vivaritesu vibhajitesu uttānīkatesu pakāsitesu. Nandi vuccati taṇhā, yo rāgo sārāgo pe abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Nivesanan ti dve nivesanā: taṇhānivesanā ca diṭṭhinivesanā ca. Katamā taṇhānivesanā? Yāvatā taṇhāsaṅkhātena pe ayaṃ taṇhānivesanā. Katamā diṭṭhinivesanā? Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi pe ayaṃ diṭṭhinivesanā. Panujja viāṇan ti puābhisaṅkhārasahagataṃ viāṇaṃ, apuābhisaṅkhārasahagataṃ viāṇaṃ, ānejābhisaṅkhārasahagataṃ viāṇaṃ, etesu nandica nivesanaca abhisaṅkhārasahagataca viāṇaṃ nujja panujja nuda panuda jaha pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṃ gamehī ti - etesu nandica nivesanaca panujja viāṇaṃ.

 
 

Bhave na tiṭṭhe ti - Bhavā ti dve bhavā: kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo. Katamo kammabhavo? Puābhisaṅkhāro apuābhisaṅkhāro ānejābhisaṅkhāro, ayaṃ kammabhavo. Katamo paṭisandhiko punabbhavo? Paṭisandhiko rūpaṃ vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ, ayaṃ paṭisandhiko punabbhavo. Bhave na tiṭṭhe ti nandica nivesanaca abhisaṅkhārasahagataṃ viāṇaca kammabhavaca paṭisandhikaca punabbhavaṃ pajahanto vinodento byantīkaronto anabhāvaṃ gamento kammabhave na tiṭṭheyya, paṭisandhike punabbhave na tiṭṭheyya, na santiṭṭheyyā ti - panujja viāṇaṃ bhave na tiṭṭhe.

 
 

Tenāha bhagavā:

Yaṃ kici sampajānāsi (mettagūti bhagavā)
uddhaṃ adho tiriyacāpi majjhe,
etesu nandica nivesanaca
panujja viāṇaṃ bhave na tiṭṭhe
ti.
 

V thế, đức Thế Tn đ ni rằng:

 

(Đức Thế Tn ni: Ny Mettagū,) bất cứ điều g m ngươi tự mnh nhận biết, bn trn, bn dưới, lun cả bề ngang v khoảng giữa, ngươi hy xua đi sự vui thch, sự chấp chặt, v tm thức lin quan đến cc php ấy; khng nn trụ lại ở hữu.

 

Trang 172:

 

Trang 173:

 

 

▪ 4 - 8

  

 

▪ 4 - 8

  

Evaṃvihārī sato appamatto
bhikkhu caraṃ hitvā mamāyitāni,
jātiṃ jaraṃ sokapariddavaca
idheva vidvā pajaheyya dukkhaṃ.

 

An tr như vậy, c niệm, khng xao lng, vị tỳ khưu, trong khi sống, sau khi từ bỏ cc vật đ được chấp l của ta, l vị hiểu biết, ngay tại nơi ny, c thể dứt bỏ khổ đau, sanh, gi, sầu muộn v than vn.
 

1056. An tr vậy, chnh niệm,
Tỷ-kheo khng phng dật,
Sau khi bỏ sở hnh,
ưa đến ng, sở hữu.
ối với sanh v gi,
Sầu muộn v than khc,
Ở đy, biết được vậy,
Hy từ bỏ đau khổ.

(Kinh Tập, chương V)

Evaṃvihārī sato appamatto ti - Evaṃvihārī ti nandica nivesanaca abhisaṅkhārasahagataviāṇaca kammabhavaca paṭisandhikaca punabbhavaṃ pajahanto vinodento byantīkaronto anabhāvaṃ gamento ti - evaṃvihārī. Sato ti catūhi kāraṇehi sato: kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃ bhāvento pe so vuccati sato. Appamatto ti sakkaccakārī sātaccakārī aṭṭhitakārī anolīnavuttī anikkhittachando anikkhittadhuro appamatto kusalesu dhammesu, kathāhaṃ aparipūraṃ vā sīlakkhandhaṃ paripūreyyaṃ, paripūraṃ vā sīlakkhandhaṃ tattha tattha paāya anugaṇheyyan ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaaca ātappaṃ padhānaṃ adhiṭṭhānaṃ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesu, kathāhaṃ aparipūraṃ vā samādhikkhandhaṃ pe paākkhandhaṃ pe vimuttikkhandhaṃ pe vimuttiāṇadassanakkhandhaṃ paripūreyyaṃ, paripūraṃ vā vimuttiāṇadassanakkhandhaṃ tattha tattha paāya anugaṇheyyan ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaaca ātappaṃ padhānaṃ adhiṭṭhānaṃ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesu, kathāhaṃ abhiātaṃ vā dukkhaṃ parijāneyyaṃ, appahīne vā kilese pajaheyyaṃ, abhāvitaṃ vā maggaṃ bhāveyyaṃ, asacchikataṃ vā nirodhaṃ sacchikareyyan ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaaca ātappaṃ padhānaṃ adhiṭṭhānaṃ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesū ti - evaṃvihārī sato appamatto.
 

 

Trang 174:

 

Trang 175:

 

Bhikkhu caraṃ hitvā mamāyitānī ti - Bhikkhū ti puthujjanakalyāṇako vā bhikkhu sekho vā bhikkhu. Caran ti caranto viharanto irīyanto vattento pālento yapento yāpento. Mamāyitānī ti dve mamattā: taṇhāmamattaṃ ca diṭṭhimamattaṃ ca. pe idaṃ taṇhāmamattaṃ. pe idaṃ diṭṭhimamattaṃ. Taṇhāmamattaṃ pahāya diṭṭhimamattaṃ paṭinissajitvā mamatte jahitvā cajitvā pajahitvā pariccajitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṃ gametvā ti - bhikkhu caraṃ hitvā mamāyitāni.

 
 

Jātiṃ jaraṃ sokapariddavaṃ ca idheva vidvā pajaheyya dukkhan ti - Jātī ti yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sajāti okkanti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho. Jarā ti yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko. Soko ti ātibyasanena vā phuṭṭhassa pe. Paddarivan ti ātibyasanena vā phuṭṭhassa pe. Idhā ti imissā diṭṭhiyā pe imasmiṃ loke. Vidvā ti vijjāgato āṇī vibhāvī medhāvī. Dukkhan ti jātidukkhaṃ pe domanassupāyāsadukkhaṃ. Jāti jaraṃ sokapariddavaca idheva vidvā pajaheyya dukkhan ti vijjāgato āṇī vibhāvī medhāvī idheva jātica jaraca sokapariddavaca dukkhaca pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṃ gameyyā ti - jātiṃ jaraṃ sokapariddavaca idheva vidvā pajaheyya dukkhaṃ.

 

 

Tenāha bhagavā:

Evaṃvihārī sato appamatto
bhikkhu caraṃ hitvā mamāyitāni
jātiṃ jaraṃ sokapariddavaca
idheva vidvā pajaheyya dukkhan
ti.
 

V thế, đức Thế Tn đ ni rằng:

 

An tr như vậy, c niệm, khng xao lng,

vị tỳ khưu, trong khi sống, sau khi từ bỏ cc vật đ được chấp l của ta,

l vị hiểu biết, ngay tại nơi ny, c thể dứt bỏ khổ đau,

sanh, gi, sầu muộn v than vn.

 

 

▪ 4 - 9

  

 

▪ 4 - 9

  

Etābhinandāmi vaco mahesino
sukittitaṃ gotama nūpadhīkaṃ,
addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṃ
tathā hi te vidito esa dhammo.

 

Ti thch th lời ni ny của bậc đại ẩn sĩ, đ kho được trnh by, thưa ngi Gotama, khng lin quan đến mầm ti sanh, bởi v đức Thế Tn đương nhin đ dứt bỏ khổ, bởi v php ny đ được ngi biết đng theo bản thể.

Mettagu:
1057. Con cảm thấy hoan hỉ,
Lời ni bậc ại sĩ;
oạn tận được sanh y,
ược Ngi kho tuyn thuyết.
Chắc chắn đức Thế Tn,
đoạn tận đau khổ,
V php ny được Ngi,
R biết l như vậy.

(Kinh Tập, chương V)

Etābhinandāmi vaco mahesino ti - Etan ti tuyhaṃ vacanaṃ byappathaṃ desanaṃ anusiṭṭhiṃ. Abhinandāmī ti nandāmi abhinandāmi modāmi anumodāmi icchāmi sādiyāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmi. Mahesino ti mahesi bhagavā mahantaṃ sīlakkhandhaṃ esi gavesi pariyesīti mahesi. pe kahaṃ narāsabhoti mahesī ti - etābhinandāmi vaco mahesino.
 

 

Trang 176:

 

Trang 177:

 

Sukittitaṃ gotama nūpadhīkan ti - Sukittitan ti sukittitaṃ su-ācikkhitaṃ sudesitaṃ supaapitaṃ supaṭṭhapitaṃ suvivaritaṃ suvibhajitaṃ su-uttānīkataṃ supakāsitan ti - sukittitaṃ.

 
 

Gotama nūpadhīkan ti upadhī vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca. Upadhipahānaṃ upadhivūpasamaṃ upadhipaṭinissaggaṃ upadhipaṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānan ti - sukittitaṃ gotamanūpadhīkaṃ.

 
 

Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhan ti - Addhā ti ekaṃsavacanaṃ nissaṃsayavacanaṃ nikkaṅkhāvacanaṃ advejjhavacanaṃ adveḷhakavacanaṃ niyogavacanaṃ apannakavacanaṃ avatthānavacanametaṃ addhā ti. Bhagavā ti gāravādhivacanametaṃ pe sacchikā paatti, yadidaṃ bhagavā ti. Pahāsi dukkhan ti jātidukkhaṃ jarādukkhaṃ vyādhidukkhaṃ maraṇadukkhaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṃ pahāsi pajahi vinodesi byantīkarosi anabhāvaṃ gamesī ti - addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṃ.

 
 

Tathā hi te vidito esa dhammo ti tathā hi te vidito tulito tīrito vibhūto vibhāvito esa dhammo ti - tathā hi te vidito esa dhammo.

 
 

Tenāha so brāhmaṇo:

Etābhinandāmi vaco mahesino
sukittitaṃ gotama nūpadhīkaṃ,
addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṃ
tathā hi te vidito esa dhammo
ti.
 

V thế, vị B-la-mn ấy đ ni rằng:

 

Ti thch th lời ni ny của bậc đại ẩn sĩ, đ kho được trnh by, thưa ngi Gotama, khng lin quan đến mầm ti sanh, bởi v đức Thế Tn đương nhin đ dứt bỏ khổ, bởi v php ny đ được ngi biết đng theo bản thể.

 

 

▪ 4 - 10

  

 

▪ 4 - 10

  

Te cāpi nūna pajaheyyu dukkhaṃ
ye tvaṃ munī aṭṭhitaṃ ovadeyya,
taṃ taṃ namassāmi samecca nāgaṃ
appeva maṃ bhagavā aṭṭhitaṃ ovadeyya.

 

V thưa bậc hiền tr, những người no được ngi gio huấn khng ngừng nghỉ, những người ấy chắc chắn c thể dứt bỏ khổ đau. V thế, thưa bậc long tượng, sau khi gặp ngi, con[1] xin knh lễ ngi. Mong sao đức Thế Tn sẽ gio huấn con khng ngừng nghỉ.


[1] Từ đoạn ny trở đi, nhn xưng đại danh từ ti của cc vị B-la-mn sẽ được ghi l con theo kiến chủ quan của người dịch, nghĩ rằng đến lc ny, cc vị B-la-mn đ c niềm tin với đức Phật nn c sự khim nhường hơn so với trước đy khi mới gặp (ND).

1058. Những vị ấy hy đoạn,
Hy từ bỏ đau khổ,
Những người ấy được Ngi
Thường thường dạy, gio ha.
Con xin đảnh lễ Ngi,
Hy đến, bậc Long tượng,
Mong Thế Tn thường hằng,
Gio ha dạy dỗ con.

(Kinh Tập, chương V)


Te cāpi nūna pajaheyyu dukkhan ti - Te cāpī ti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca. Pajaheyyu dukkhan ti jātidukkhaṃ jarādukkhaṃ vyādhidukkhaṃ maraṇadukkhaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṃ pajaheyyuṃ vinodeyyuṃ byantīkareyyuṃ anabhāvaṃ gameyyun ti - te cāpi nūna pajaheyyu dukkhaṃ.
 

 

Trang 178:

 

Trang 179:

 

Ye tvaṃ munī aṭṭhitaṃ ovadeyyā ti - Ye ti khattiye ca brāhmaṇe ca vesse ca sudde ca gahaṭṭhe ca pabbajite ca deve ca manusse ca. Tvan ti bhagavantaṃ bhaṇati. Munī ti monaṃ vuccati āṇaṃ, pe saṅgajālamaticca so muni. Aṭṭhitaṃ ovadeyyā ti aṭṭhitaṃ ovadeyya sakkaccaṃ ovadeyya, abhiṇhaṃ ovadeyya, punappunaṃ ovadeyya, anusāseyyā ti - ye tvaṃ munī aṭṭhitaṃ ovadeyya.

 
 

Taṃ taṃ namassāmi samecca nāgan ti - Tan ti bhagavantaṃ bhaṇati. Namassāmī ti kāyena vā namassāmi, vācāya vā namassāmi, cittena vā namassāmi anvatthapaṭipattiyā vā namassāmi, dhammānudhammapaṭipattiyā vā namassāmi, sakkaromi garukaromi mānemi pūjemi. Sameccā ti samecca abhisamecca samāgantvā abhisamāgantvā sammukhā taṃ namassāmi. Nāgan ti nāgo ca bhagavā āguṃ na karotīti nāgo, na gacchatīti nāgo, na āgacchatīti nāgo. Kathaṃ bhagavā āguṃ na karotīti nāgo? Āgu vuccati pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṃ jarāmaraṇīyā.

 
 

12. Āguṃ na karoti kici loke (sabhiyāti bhagavā)
sabbasaṃyoge visajja bandhanāni,
sabbattha na sajjatī vimutto
nāgo tādī pavuccate tathattā
ti.

Evaṃ bhagavā āguṃ na karotīti nāgo.

 

12. (Đức Thế Tn ni: Ny Sabhiya,) vị khng lm bất cứ điều tội lỗi no ở thế gian, sau khi tho gở tất cả cc sự rng buộc (v) cc sự tri buộc, khng bm vu vo bất cứ nơi đu, đ được giải thot, vị tự tại, c bản thể như thế, được gọi l bậc Long Tượng.


Đức Thế Tn khng lm điều tội lỗi l bậc long tượng - nghĩa l như vậy.
 

Kathaṃ bhagavā na gacchatīti nāgo? Bhagavā na chandāgatiṃ gacchati, na dosāgatiṃ gacchati, na mohāgatiṃ gacchati, na bhayāgatiṃ gacchati, na rāgavasena gacchati, na dosavasena gacchati, na mohavasena gacchati, na mānavasena gacchati, na diṭṭhivasena gacchati, na uddhaccavasena gacchati, na vicikicchāvasena gacchati, na anusayavasena gacchati, na vaggehi dhammehi sāyati nīyyati vuyhati saṃharīyati. Evaṃ bhagavā na gacchatī ti nāgo.
 

 

Trang 180:

 

Trang 181:

 

Kathaṃ bhagavā na āgacchatīti nāgo? Sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati. Sakadāgāmimaggena anāgāmimaggena arahattamaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati. Evaṃ [bhagavā ] na āgacchatīti nāgo ti - taṃ taṃ namassāmi samecca nāgaṃ.

 
 

Appeva maṃ bhagavā aṭṭhitaṃ ovadeyyā ti appeva maṃ bhagavā aṭṭhitaṃ ovadeyya, sakkaccaṃ ovadeyya, abhiṇhaṃ ovadeyya, punappunaṃ ovadeyya, anusāseyyā ti - appeva maṃ bhagavā aṭṭhitaṃ ovadeyya.

 
 

Tenāha so brāhmaṇo:

Te cāpi nūna pajaheyyu dukkhaṃ
ye tvaṃ munī aṭṭhitaṃ ovadeyya,
taṃ taṃ namassāmi samecca nāgaṃ
appeva maṃ bhagavā aṭṭhitaṃ ovadeyyā
ti.
 

V thế, vị B-la-mn ấy đ ni rằng:

 

V thưa bậc hiền tr, những người no được ngi gio huấn khng ngừng nghỉ, những người ấy chắc chắn c thể dứt bỏ khổ đau. V thế, thưa bậc long tượng, sau khi gặp ngi, con xin knh lễ ngi. Mong sao đức Thế Tn sẽ gio huấn con khng ngừng nghỉ.

 

 

▪ 4 - 11

  

 

▪ 4 - 11

  

Yaṃ brāhmaṇaṃ vedaguṃ ābhijaā
akicanaṃ kāmabhave asattaṃ,
addhā hi so oghamimaṃ atāri
tiṇṇo ca pāraṃ akhilo akaṅkho.

 

Vị B-la-mn no m ngươi c thể biết r l bậc đ đạt được sự hiểu biết, khng cn vướng bận, khng bị dnh mắc ở dục v hữu, vị ấy đương nhin đ vượt qua dng lũ ny, v đ vượt qua đến bờ kia, khng cn trụ chắn ( nhiễm), khng cn nghi ngờ.

Thế Tn:
1059. Vị B-la-mn no,
ược thắng tri, c tr,
Khng c sở hữu g,
Khng i luyến dục hữu,
Chắc chắn vị như vậy,
Vượt qua bộc lưu ny,
đến được bờ kia,
Khng cứng cỏi khng nghỉ.

(Kinh Tập, chương V)

Yaṃ brāhmaṇaṃ vedaguṃ ābhijaā ti - Brāhmaṇo ti sattannaṃ dhammānaṃ bāhitattā brāhmaṇo: sakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti, vicikicchā bāhitā hoti, sīlabbataparāmāso bāhito hoti, rāgo bāhito hoti, doso bāhito hoti, moho bāhito hoti, māno bāhito hoti. Bāhitāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṃ jātijarāmaraṇīyā.
 

 

Trang 182:

 

Trang 183:

 

13. Bāhetvā sabbapāpakāni (sabhiyāti bhagavā)
vimalo sādhu samāhito ṭhitatto,
saṃsāramaticca kevalī so
asito tādī pavuccate sa brahmā
.

 

13. (Đức Thế Tn ni: Ny Sabhiya,) sau khi loại trừ tất cả cc điều c, l người khng cn vết nhơ, tốt lnh, định tĩnh, c bản thn vững chi, vị ấy đ vượt qua lun hồi, c sự ton hảo, khng nương nhờ, tự tại, vị ấy được gọi l B-la-mn.

Vedagū ti vedo vuccati catusu maggesu āṇaṃ pe sabbavedamaticca vedagū so. Ābhijaā ti abhijāneyya ājāneyya vijāneyya paṭivijāneyya paṭivijjheyyā ti - yaṃ brāhmaṇaṃ vedaguṃ ābhijaā.

 
 

Akicanaṃ kāmabhave asattan ti - Akicanan ti rāgakicanaṃ dosakicanaṃ mohakicanaṃ mānakicanaṃ diṭṭhikicanaṃ kilesakicanaṃ duccaritakicanaṃ. Yassete kicanā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā āṇagginā daḍḍhā, so vuccati akicano. Kāmā ti uddānato dve kāmā: vatthukāmā ca kilesakāmā ca. pe Ime vuccanti vatthukāmā. pe Ime vuccanti kilesakāmā. Bhavā ti dve bhavā: kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo. pe ayaṃ paṭisandhiko punabbhavo.

 
 

Akicanaṃ kāmabhave asattan ti akicanaṃ puggalaṃ kāmabhave ca asattaṃ alaggaṃ alaggitaṃ apaḷibuddhaṃ nikkhantaṃ nissaṭaṃ vippamuttaṃ visaṃyuttaṃ vimariyādīkatena cetasā viharantan ti - akicanaṃ kāmabhave asattaṃ.

 
 

Addhā hi so oghamimaṃ atārī ti - Addhā ti ekaṃsavacanaṃ pe avatthāpanavacanametaṃ addhā ti. Oghan ti kāmoghaṃ bhavoghaṃ diṭṭhoghaṃ avijjoghaṃ. Atārī ti atari uttari patari samatikkami vītivattayī ti - addhā hi so oghamimaṃ atāri.
 

 

Trang 184:

 

Trang 185:

 

Tiṇṇo ca pāraṃ akhilo akaṅkho ti - Tiṇṇo ti kāmoghaṃ tiṇṇo, bhavoghaṃ tiṇṇo, diṭṭhoghaṃ tiṇṇo, avijjoghaṃ tiṇṇo, saṃsārapathaṃ tiṇṇo, uttiṇṇo nittiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivatto, so vutthavāso ciṇṇacaraṇo gataddho gatadiso gatakoṭiko pālitabrahmacariyo uttamadiṭṭhippatto bhāvitamaggo pahīnakileso paṭividdhākuppo sacchikatanirodho. Dukkhaṃ tassa pariātaṃ, samudayo pahīno, maggo bhāvito, nirodho sacchikato, abhieyyaṃ abhiātaṃ, parieyyaṃ pariātaṃ, pahātabbaṃ pahīnaṃ, bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ, sacchikātabbaṃ sacchikataṃ. So ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikho abbūḷhesiko niraggalo ariyo pannadhajo pannabhāro visautto pacaṅgavippahīno chaḷaṅgasamannāgato ekārakkho caturapasseno panuṇṇapaccekasacco samavayasaṭṭhesano anāvilasaṅkappo passaddhakāyasaṅkhāro suvimuttacitto suvimuttapao kevalī vusitavā uttamapuriso paramapuriso paramappattipatto.

 
 

So neva ācināti na apacināti, apacinitvā ṭhito; neva pajahati na upādiyati, pajahitvā ṭhito; neva visineti na ussineti, visinetvā ṭhito; neva dhūpeti na sandhupeti, vidhupetvā ṭhito. Asekhena sīlakkhandhena samannāgatattā ṭhito.
 

 

Trang 186:

 

Trang 187:

 

Asekhena samādhikkhandhena pe paākkhandhena pe vimuttikkhandhena pe vimuttiāṇadassanakkhandhena samannāgatattā ṭhito. Saccaṃ sampaṭipādiyitvā ṭhito. Ejaṃ samatikkamitvā ṭhito. Kilesaggiṃ pariyādiyitvā ṭhito. Aparigamanatāya ṭhito, kathaṃ samādāya ṭhito, muttipaṭisevanatāya ṭhito. Mettāya pārisuddhiyā ṭhito, karuṇāya pe muditāya pe upekkhāya pārisuddhiyā ṭhito, accantapārisuddhiyā ṭhito, atammayatāya pārisuddhiyā ṭhito, vimuttattā ṭhito, saṃtusitattā ṭhito, khandhapariyante ṭhito, dhātupariyante ṭhito, āyatanapariyante ṭhito, gatipariyante ṭhito, upapattipariyante ṭhito, paṭisandhipariyante ṭhito, bhavapariyante ṭhito, saṃsārapariyante ṭhito, vaṭṭapariyante ṭhito, antime bhave ṭhito, antime samussaye ṭhito, antimadehadharo arahā.

 

 

14. Tassāyaṃ pacchimakoṭi - carimoyaṃ samussayo,
jātimaraṇasaṃsāro - natthi tassa punabbhavo
ti.

 

14. Đối với vị ấy, đy l lần cuối cng, thn xc ny l sau cht, sự sanh tử lun hồi, việc sanh ra lần nữa khng c đối với vị ấy.

 

Tiṇṇo ca pāran ti pāraṃ vuccati amataṃ nibbānaṃ yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. So pāragato pārappatto antagato antappatto koṭigato koṭippatto pariyantagato pariyantappatto vosānagato vosānappatto tāṇagato tāṇappatto lenagato lenappatto saraṇagato saraṇappatto abhayagato abhayappatto accutagato accutappatto amatagato amatappatto nibbānagato nibbānappatto so vutthavāso ciṇṇacaraṇo pe jātimaraṇasaṃsāro natthi tassa punabbhavo ti - tiṇṇo ca pāraṃ.

 

 

Akhilo ti rāgo khilo, doso khilo, moho khilo, kodho khilo, upanāho khilo pe sabbākusalābhisaṅkhārā khilā. Yassete khilā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā āṇagginā daḍḍhā, so vuccati akhilo.
 

 

Trang 188:

 

Trang 189:

 

Akaṅkho ti dukkhe kaṅkhā, dukkhasamudaye kaṅkhā, dukkhanirodhe kaṅkhā, dukkhanirodhagāmiṇiyā paṭipadāya kaṅkhā, pubbante kaṅkhā, aparante kaṅkhā, pubbantāparante kaṅkhā, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhā. Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo anekaṃsagāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho. Yassete kaṅkhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā āṇagginā daḍḍhā, so vuccati akaṅkho ti - tiṇṇo ca pāraṃ akhilo akaṅkho.

 

 

Tenāha bhagavā:

Yaṃ brāhmaṇaṃ vedaguṃ ābhijaā
akicanaṃ kāmabhave asattaṃ,
addhā hi so oghamimaṃ atāri
tiṇṇo ca pāraṃ akhilo akaṅkho
ti.
 

V thế, đức Thế Tn đ ni rằng:

 

Vị B-la-mn no m ngươi c thể biết r l bậc đ đạt được sự hiểu biết, khng cn vướng bận, khng bị dnh mắc ở dục v hữu, vị ấy đương nhin đ vượt qua dng lũ ny, v đ vượt qua đến bờ kia, khng cn trụ chắn ( nhiễm), khng cn nghi ngờ.

 

 

▪ 4 - 12

  

 

▪ 4 - 12

  

Vidvā ca yo vedagū naro idha
bhavābhave saṅgamimaṃ visajja,
so vītataṇho anīgho nirāso
atāri so jātijaranti brūmi.

 

V người no ở nơi ny, c sự hiểu biết, l bậc đ đạt được sự hiểu biết, sau khi tho gỡ sự quyến luyến ny ở hữu v phi hữu, người ấy c tham i đ được xa la, khng cn phiền muộn, khng c mong cầu, Ta ni rằng, người ấy đ vượt qua sanh v gi.

 

1060. Người ấy sau khi biết,
Thng suốt được Thnh điển,
Khng dnh i triền ny,
Về hữu v phi hữu,
Vị ấy ly tham i,
Khng phiền lụy khng cầu,
Ta ni rằng vị ấy,
vượt khỏi sanh gi.

(Kinh Tập, chương V)

Vidvā ca yo vedagū naro idhā ti - Vidvā ti vidvā vijjāgato āṇī vibhāvī medhāvī. Yo ti yo yādiso pe devo vā manusso vā. Vedagū ti vedā vuccanti catusu maggesu āṇaṃ paā paindriyaṃ paābalaṃ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṃsā vipassanā sammādiṭṭhi. Tehi vedehi jātijarāmaraṇassa antagato antappatto koṭigato koṭippatto pariyantagato pariyantappatto vosānagato vosānappatto tāṇagato tāṇappatto lenagato lenappatto saraṇagato saraṇappatto abhayagato abhayappatto accutagato accutappatto amatagato amatappatto nibbānagato nibbānappatto. Vedānaṃ vā antagato ti vedagū, vedehi vā antagato ti vedagū, sattannaṃ vā dhammānaṃ viditattā vedagū: sakkāyadiṭṭhi viditā hoti, vicikicchā sīlabbataparāmāso rāgo doso moho māno vidito hoti. Viditāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṃkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṃ jātijarāmaraṇīyā.
 

 

Trang 190:

 

Trang 191:

 

15. Vedāni viceyya kevalāni (sabhiyāti bhagavā)
samaṇānaṃ yāni patthī brāhmaṇānaṃ
sabbavedanāsu vītarāgo
sabbaṃ vedamaticca vedagū so
ti.

 

15. (Đức Thế Tn ni: Ny Sabhiya,) vị đ hiểu r ton bộ cc loại kiến thức thuộc về cc Sa-mn, thuộc về cc B-la-mn, vị đ xa la sự luyến i ở tất cả cc cảm thọ, vị đ vượt qua mọi kiến thức, vị ấy l bậc đ đạt được sự hiểu biết.

 

Naro ti satto naro māṇavo poso puggalo jīvo jāgū jantu indagu hindagu manujo. Idhā ti imissā diṭṭhiyā pe imasmiṃ manussaloke ti - vidvā ca yo vedagū naro idha.

 
 

Bhavābhave saṅgamimaṃ visajjā ti - Bhavābhave ti bhavābhave kammabhave punabbhave, kāmabhave kammabhave kāmabhave punabbhave, rūpabhave kammabhave rūpabhave punabbhave, arūpabhave kammabhave arūpabhave punabbhave punappunabhave, punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā. Saṅgā ti sattasaṅgā: rāgasaṅgo dosasaṅgo mohasaṅgo mānasaṅgo diṭṭhisaṅgo kilesasaṅgo duccaritasaṅgo. Visajjā ti saṅge vossajitvā vā visajja. Athavā, saṅge baddhe vibaddhe ābaddhe lagge laggite paḷibuddhe bandhane phoṭayitvā vā visajja, yathā vayhaṃ vā rathaṃ vā sakaṭaṃ vā sandamānikaṃ vā sajjaṃ visajjaṃ karonti vikopenti, evameva saṅge vossajitvā visajja athavā saṅge baddhe vibaddhe ābaddhe lagge laggite paḷibuddhe bandhane phoṭayitvā vā visajjā ti - bhavābhave saṅgamimaṃ visajja.

 
 


So vītataṇho anīgho nirāso atāri so jātijaranti brūmī ti - Taṇhā ti rūpataṇhā pe dhammataṇhā, yassesā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā āṇagginā daḍḍhā, so vuccati vītataṇho vigatataṇho cattataṇho vantataṇho muttataṇho pahīnataṇho paṭinissaṭṭhataṇho vītarāgo cattarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhapaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharatī ti - so vītataṇho.
 

 

Trang 192:

 

Trang 193:

 

Anīgho ti rāgo nīgho, doso nīgho, moho nīgho, kodho nīgho, upanāho pe sabbākusalābhisaṅkhārā nīghā. Yassete nīghā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā āṇagginā daḍḍhā, so vuccati anīgho. Nirāso ti āsā vuccati taṇhā, yo rāgo sārāgo pe abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Yassesā āsā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā āṇagginā daḍḍhā, so vuccati nirāso. Jātī ti yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sajāti okkanti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho. Jarā ti yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko.

 
 

So vītataṇho anīgho nirāso atāri so jātijaranti brūmī ti yo so vītataṇho ca anīgho ca nirāso ca so kho jātijarāmaraṇaṃ atari uttari patari samatikkami vītivattayī ti brūmi ācikkhāmi desemi paapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemī ti - so vītataṇho anīgho nirāso atāri so jātijaranti brūmi.

 

 

Tenāha bhagavā:


Vidvā ca yo vedagū naro idha
bhavābhave saṅgamimaṃ visajja,
so vītataṇho anīgho nirāso
atāri so jātijaranti brūmī
ti.

 

V thế, đức Thế Tn đ ni rằng:

V người no ở nơi ny, c sự hiểu biết, l bậc đ đạt được sự hiểu biết, sau khi tho gỡ sự quyến luyến ny ở hữu v phi hữu, người ấy c tham i đ được xa la, khng cn phiền muộn, khng c mong cầu, Ta ni rằng, người ấy đ vượt qua sanh v gi.
 

Saha gāthāpariyosānā pe Satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmī ti.
 

Cng với lc kết thc cu kệ ngn, nt Bạch ngi, đức Thế Tn l bậc đạo sư của con, con l người đệ tử.

 

Mettagūsuttaniddeso catuttho.

 

Diễn Giải Kinh Mettagū l thứ tư.

 

<Trang Trước>

<Trang Kế>

 

<Mục Lục Mahāniddesa>

<Đầu Trang>