Trang Chnh

TTPV 36: Cullaniddesapāḷi - Tiểu Diễn Giải

Font VU-Times

 

TAM TẠNG PĀLI - VIỆT

KHUDDAKANIKĀYA - TIỂU BỘ

CULLANIDDESAPĀḶI - TIỂU DIỄN GIẢI

* TTPV tập 36 *

(Đọc với font VU- Times v Acrobat Reader)

Cập Nhật: Wednesday, June 21, 2017

 

2. TISSAMETTEYYASUTTANIDDESO - DIỄN GIẢI KINH TISSAMETTEYYA

 

 

Nguồn: Tam Tạng Pāli - Sinhala thuộc Buddha Jayanti Tripitaka Series (BJTS)

 

 

Lời tiếng Việt: Tỳ khưu Indacanda

 

Trang 90:

 

Trang 91:

 

 

▪ 2 - 1

 

 

▪ 2 - 1

(III) Cc cu hỏi của thanh nin Tissametteyya

Ko dha santusito loke (iccāyasmā tissametteyyo )
kassa no santi ijitā
ko ubhantamabhiāya
majjhe mantā na lippati
kaṃ brūsi mahāpuriso ti
ko dha sibbanim accagā.
 

 

(Tn giả Tissametteyya ni rằng:)
Ở đy, người no được hi lng ở thế gian?
Đối với người no cc sự dao động khng hiện hữu?
Người no, sau khi biết r cả hai thi cực,
khng bị nhiễm bẩn ở khoảng giữa nhờ vo tr tuệ?
Ngi ni ai l bậc đại nhn?
Ở đy, người no đ vượt qua thợ may (tham i)?
 

Tissa:
1040. Tissa Met-tey-ya:
Ai thỏa mn ở đời,
Với ai khng dao động,
Ai thắng tri hai bin,
Ở giữa, khng dnh lu,
Ai Ngi gọi đại nhn,
Ở đời, ai vượt khỏi,
Thu dệt cc i nhiễm?

(Kinh Tập, chương V)

Kodha santusito loke ti - ko loke tuṭṭho santuṭṭho attamano paripuṇṇasaṅkappo ti - kodha santusito loke.

 

 

Iccāyasmā tissametteyyo ti - Iccā ti padasandhi padasaṃsaggo padapāripūri akkharasamavāyo byajanasiliṭṭhatā padānupubbatā nāmetaṃ iccā ti. Āyasmā ti piyavacanaṃ garuvacanaṃ sagāravasappatissādhivacanametaṃ āyasmā ti. Tisso ti tassa brāhmaṇassa nāmaṃ saṅkhā samaā paatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byajanaṃ abhilāpo. Metteyyo ti tassa brāhmaṇassa gottaṃ saṅkhā samaā paatti vohāro ti - iccāyasmā tissametteyyo.

 

 

Kassa no santi ijitā ti taṇhijitaṃ diṭṭhijitaṃ mānijitaṃ kilesijitaṃ kāmijitaṃ. Kassime ijitā natthi, na santi na saṃvijjanti nūpalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā āṇagginā daḍḍhā ti - kassa no santi ijitā.

 

 

Ko ubhantamabhiāyā ti ko ubho ante abhiāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā ti - ko ubhantamabhiāya.

 

 

Majjhe mantā na lippatī ti majjhe mantāya na lippati, alitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visautto vimariyādīkatena cetasā viharatī ti - majjhe mantā na lippati.

 

 

Kaṃ brūsi mahāpuriso ti mahāpuriso aggapuriso seṭṭhapuriso viseṭṭhapuriso pāmokkhapuriso uttamapuriso padhānapuriso pavarapuriso ti. Kaṃ brūsi: kaṃ kathesi kaṃ maasi kaṃ bhaṇasi kaṃ passasi kaṃ voharasī ti - kaṃ brūsi mahāpurisoti.
 

 

Trang 92:

Trang 93:

 

Kodha sibbanimaccagā ti ko idha sibbaniṃ taṇhaṃ accagā upaccagā atikkanto samatikkanto vītivatto ti - kodha sibbanimaccagā.

 

 

Tenāha so brāhmaṇo:

Ko dha santusito loke (iccāyasmā tissametteyyo)
kassa no santi ijitā
ko ubhantamabhiāya
majjhe mantā na lippati
kaṃ brūsi mahāpuriso ti
ko dha sibbanimaccagā
ti.
 

V thế, vị B-la-mn ấy đ ni rằng:

(Tn giả Tissametteyya ni rằng:)
Ở đy, người no được hi lng ở thế gian?
Đối với người no cc sự dao động khng hiện hữu?
Người no, sau khi biết r cả hai thi cực,
khng bị nhiễm bẩn ở khoảng giữa nhờ vo tr tuệ?
Ngi ni ai l bậc đại nhn?
Ở đy, người no đ vượt qua thợ may (tham i)?

 

 

▪ 2 - 2

 

 

▪ 2 - 2

 

Kāmesu brahmacariyavā (metteyyāti bhagavā)
vītataṇho sadā sato
saṅkhāya nibbuto bhikkhu
tassa no santi ijitā.
 

 

(Đức Thế Tn ni: Ny Metteyya,)
vị c Phạm hạnh về cc dục,
đ xa la tham i, lun lun c niệm,
sau khi đ suy xt, vị tỳ khưu được tịch tịnh.
Đối với vị ấy, cc sự dao động khng hiện hữu.
 

Thế Tn:
1041. Thế Tn liền đp rằng:
Hỡi ny Met-t-ya!
Giữa dục, sống Phạm hạnh,
Khng i, lun chnh niệm,
Tỷ-kheo lặng tnh ton,
An tịnh, khng dao động.

(Kinh Tập, chương V)

Kāmesu brahmacariyavā ti - Kāmā ti uddānato dve kāmā vatthukāmā ca kilesakāmā ca pe Ime vuccanti vatthukāmā. pe Ime vuccanti kilesakāmā.

 

 

Brahmacariyavā ti brahmacariyaṃ vuccati asaddhammasamāpattiyā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velā-anatikkamo. Api ca nippariyāyena brahmacariyaṃ vuccati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathīdaṃ sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Yo iminā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato, so vuccati brahmacariyavā. Yathā ca dhanena dhanavā ti vuccati, bhogena bhogavā ti vuccati, yasena yasavā ti vuccati, sippena sippavā ti vuccati, sīlena sīlavā ti vuccati, viriyena viriyavā ti vuccati, paāya paavā ti vuccati, vijjāya vijjavā ti vuccati, evameva yo iminā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato so vuccati brahmacariyavā ti - kāmesu brahmacariyavā.
 

 

Trang 94:

Trang 95:

 

Metteyyā ti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ gottena ālapati. Bhagavā ti gāravādhivacanametaṃ pe sacchikā paatti, yadidaṃ bhagavā ti - metteyyāti bhagavā.

 

 

Vītataṇho sadā sato ti - Taṇhā ti rūpataṇhā ntdhammataṇhā. Yassesā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattiyā āṇagginā daḍḍhā, so vuccati vītataṇho vigatataṇho cattataṇho vantataṇho muttataṇho pahīnataṇho paṭinissaṭṭhataṇho vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhapaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharati. Sadā ti sadā sabbadā sabbakālaṃ niccakālaṃ dhuvakālaṃ satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ poṅkhānupoṅkhaṃ udakomikājātaṃ avīcisantatisahitaṃ phussitaṃ purebhattaṃ pacchābhattaṃ purimaṃ yāmaṃ majjhimaṃ yāmaṃ pacchimaṃ yāmaṃ kāḷe juṇhe vasse hemante gimhe purime vayokhandhe majjhime vayokhandhe pacchime vayokhandhe. Sato ti catūhi kāraṇehi sato: kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃ bhāvento sato vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhānaṃ bhāvento sato, citte cittānupassanāsatipaṭṭhānaṃ bhāvento sato, dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṃ bhāvento sato pe So vuccati sato ti - vītataṇho sadā sato.

 

 

Saṅkhāya nibbuto bhikkhū ti - Saṅkhā vuccati āṇaṃ, yā paā pajānanā vicayo pavicayo pe amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi. Saṅkhāyā ti saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā, sabbe saṅkhārā aniccā ti saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā, sabbe saṅkhārā dukkhā ti pe sabbe dhammā anattā ti pe avijjāpaccayā saṅkhārā ti pe Yaṃ kici samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ti saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā.
 

 

Trang 96:

 

Trang 97:

 

Athavā aniccato saṅkhāya jānitvā pe dukkhato pe rogato pe gaṇḍato pe sallato pe nissaraṇato saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. Nibbuto ti rāgassa nibbāpitattā nibbuto, dosassa nibbāpitattā nibbuto, mohassa nibbāpitattā nibbuto, kodhassa upanāhassa makkhassa paḷāsassa issāya macchariyassa māyāya sāṭheyyassa thambhassa sārambhassa mānassa atimānassa madassa pamādassa sabbakilesānaṃ sabbaduccaritānaṃ sabbadarathānaṃ sabbapariḷāhānaṃ sabbasantāpānaṃ sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ nibbāpitattā nibbuto. Bhikkhū ti sattannaṃ dhammānaṃ bhinnattā bhikkhu pe vusitavā khīṇapunabbhavo sa bhikkhū ti - saṅkhāya nibbuto bhikkhu.

 

 

Tassa no santi ijitā ti - Tassā ti arahato khīṇāsavassa. Ijitā ti taṇhijitaṃ diṭṭhijitaṃ mānijitaṃ kilesijitaṃ kāmijitaṃ, tassime ijitā natthi, na santi, na saṃvijjanti, nūpalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā āṇagginā daḍḍhā ti - tassa no santi ijitā.

 

 

Tenāha bhagavā:

Kāmesu brahmacariyavā (metteyyāti bhagavā)
vītataṇho sadā sato,
saṅkhāya nibbuto bhikkhu
tassa no santi ijitā
ti.
 

V thế, đức Thế Tn đ ni rằng:

(Đức Thế Tn ni: Ny Metteyya,)
vị c Phạm hạnh về cc dục,
đ xa la tham i, lun lun c niệm,
sau khi đ suy xt, vị tỳ khưu được tịch tịnh.
Đối với vị ấy, cc sự dao động khng hiện hữu.

 

 

▪ 2 - 3

 

 

▪ 2 - 3

 

So ubhantamabhiāya
majjhe mantā na lippati
taṃ brūmi mahāpuriso ti
so dha sibbanimaccagā.
 

Vị ấy, sau khi biết r cả hai thi cực,
khng bị nhiễm bẩn ở khoảng giữa nhờ vo tr tuệ.
Ta ni vị ấy l bậc đại nhn.
Ở đy, vị ấy vượt qua thợ may (tham i).
 

 

1042. Ai thắng tri hai bin,
Chặng giữa, nhờ suy tư,
Khng dnh lu bị nhiễm,
Ta gọi l đại nhn,
Vị ấy, ở đời ny,
Vượt khỏi sự thu dệt,
Cc i nhiễm tham muốn.
(Kinh Tập, chương V)

So ubhantamabhiāya majjhe mantā na lippatī ti - Antā ti dve antā: phasso eko anto, phassasamudayo dutiyo anto, phassanirodho majjhe. Atītaṃ eko anto, anāgataṃ dutiyo anto, paccuppannaṃ majjhe. Sukhā vedanā eko anto, dukkhā vedanā dutiyo anto, adukkhamasukhā vedanā majjhe. Nāmaṃ eko anto, rūpaṃ dutiyo anto, viāṇaṃ majjhe. Cha ajjhattikāni āyatanāni eko anto, cha bāhirāni āyatanāni dutiyo anto, viāṇaṃ majjhe. Sakkāyo eko anto, sakkāyasamudayo dutiyo anto, sakkāyanirodho majjhe. Mantā vuccati paā yā paā pajānanā pe amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.

 

 

Trang 98:

Trang 99:

 

Lepā ti dve lepā: taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca.
Katamo taṇhālepo? Yāvatā taṇhāsaṅkhātena sīmakataṃ mariyādīkataṃ odhikataṃ pariyantakataṃ pariggahitaṃ mamāyitaṃ, idaṃ mama, etaṃ mama, ettakaṃ mama, ettāvatā mama rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā attharaṇā pāpuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṃ vatthuṃ hiraaṃ suvaṇṇaṃ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhaṃ ca janapado ca koso ca koṭṭhāgāraṃ ca kevalampi mahāpaṭhaviṃ taṇhāvasena mamāyati. Yāvatā aṭṭhasatataṇhāvicaritaṃ, ayaṃ taṇhālepo.

 

 

Katamo diṭṭhilepo? Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikā diṭṭhi, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahaṇaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyesagāho viparītagāho vipallāsagāho micchāgāho ayāthāvatasmiṃ yāthāvatanti gāho yāvatā dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni, ayaṃ diṭṭhilepo.

 

 

So ubhantamabhiāya majjhe mantā na lippatī ti so ubho ca ante majjhaca mantāya abhiāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā, na lippati na palippati na upalippati, alitto asaṃlitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaṃyutto vimariyādīkatena cetasā viharatī ti - so ubhantamabhiāya majjhe mantā na lippati.

 

 

Taṃ brūmi mahāpuriso ti mahāpuriso aggapuriso seṭṭhapuriso viseṭṭhapuriso pāmokkhapuriso uttamapuriso pavarapuriso ti, taṃ brūmi taṃ kathemi [taṁ maāmi ] taṃ bhaṇāmi taṃ dīpemi taṃ voharāmi.

 

 

Āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca: Mahāpuriso mahāpurisoti bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho bhante mahāpuriso hotī ti? Vimuttacittattā khvāhaṃ sāriputta mahāpuriso ti vadāmi.
 

 

Trang 100:

 

Trang 101:

 

Avimuttacittattā no mahāpuriso ti vadāmi. Kathaṃ ca sāriputta, vimuttacitto hoti? Idha sāriputta, bhikkhu ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, tassa kāye kāyānupassino viharato cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi; vedanāsu pe citte pe dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, tassa dhammesu dhammānupassino viharato cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi. Evaṃ kho sāriputta, vimuttacitto hoti. Vimuttacittattā khvāhaṃ sāriputta, mahāpurisoti vadāmi. Avimuttacittattā1 no mahāpurisoti vadāmī ti; - taṃ brūmi mahāpuriso ti.

 

 

Sodha sibbanimaccagā ti sibbanī vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo pe abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Yassesā sibbanī taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā āṇagginā daḍḍhā, so sibbaniṃ taṇhaṃ accagā upaccagā atikkanto samatikkanto vītivatto ti - sodha sibbanimaccagā.

 

 

Tenāha bhagavā:

So ubhantamabhiāya
majjhe mattā na lippati
taṃ brūmi mahāpurisoti
sodha sibbanimaccagā
ti.

 

V thế, đức Thế Tn đ ni rằng:

Vị ấy, sau khi biết r cả hai thi cực,
khng bị nhiễm bẩn ở khoảng giữa nhờ vo tr tuệ.
Ta ni vị ấy l bậc đại nhn.
Ở đy, vị ấy vượt qua thợ may (tham i).

 

Saha gāthāpariyosānā ye te brāhmaṇena saddhiṃ ekacchandā ekapayogā ekādhippāyā ekavāsanavāsitā, tesaṃ anekapāṇasahassānaṃ virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi: Yaṃ kici samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ti. Tassa brāhmaṇassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci. Saha arahattappattā ajinajaṭāvākacīratidaṇḍakamaṇḍalukesā ca massu ca antarahitā. Bhaṇḍukāsāyavatthavasano saṅghāṭipattacīvaradharo anavatthapaṭipattiyā pajaliko bhagavantaṃ namassamāno nisinno hoti: Satthā me bhante bhagavā sāvako hamasmī ti.
 

 

 

Tissametteyya suttaniddeso samatto.

 

 

Diễn Giải Kinh Tissametteyya được hon tất.

 

Trang 102:

 

Trang 103:

 

 

3. PUṆṆAKASUTTANIDDESO - DIỄN GIẢI KINH PUṆṆAKA

 

 

▪ 3 - 1

 

 

▪ 3 - 1

 

(IV) Cu hỏi của thanh nin Punnaka:

Anejaṃ mūladassāviṃ (iccāyasmā puṇṇako)
atthi pahena āgamaṃ
kiṃ nissitā isayo manujā
khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ
yaamakappayiṃsu puthū idha loke
pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ.
 

 

(Tn giả Puṇṇaka ni rằng:) Với định hỏi cu hỏi, ti đ đi đến với bậc khng dục vọng, bậc c sự nhn thấy gốc rễ (của cc php): Nương tựa vo điều g, cc vị ẩn sĩ, loi người, cc St-đế-lỵ, cc B-la-mn, đối với cc thin thần, đ chuẩn bị lễ hiến tế đng đảo tại nơi ny, ở thế gian. Thưa đức Thế Tn, ti hỏi ngi. Xin ngi hy trả lời ti về điều ny.

Punnaka:
1043. Tn giả Pun-na-ka:
Với ai khng dao động,
Thấy r được cội gốc,
Con đến với cu hỏi,
Lin hệ đến mục đch,
Bậc ẩn sĩ, loi Người,
St-đế-ly, Phạm ch,
Do họ y chỉ g,
Tế đn cho chư Thin.
tổ chức rộng lớn?
Con hỏi bậc Thế Tn,
Hy trả lời cho con.

(Kinh Tập, chương V)

Trang 102:

 

Trang 103:

 

Anejaṃ mūladassāvin ti - Ejā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo pe abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Sā ejā taṇhā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvakatā āyatiṃ anuppādadhammā. Tasmā buddho anejo. Ejāya pahīnattā anejo. Bhagavā lābhepi na ijati, alābhepi na ijati, yasepi na ijati, ayasepi na ijati, pasaṃsāyapi na ijati nindāyapi na ijati, sukhepi na ijati, dukkhepi na ijati, na calati na vedhati nappavedhatī ti - anejaṃ. Mūladassāvin ti bhagavā mūladassāvī hetudassāvī nidānadassāvī sambhavadassāvī pabhavadassāvī samuṭṭhānadassāvī āhāradassāvī ārammaṇadassāvī paccayadassāvī samudayadassāvī.

 

 

Tīṇi akusalamūlāni: lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ. Vuttaṃ hetaṃ bhagavatā: Tīṇimāni bhikkhave nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Lobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, doso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, moho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Na bhikkhave lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena devā paāyanti, manussā paāyanti, yā vā panaāpi kāci sugatiyo. Atha kho bhikkhave lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena nirayo paāyati, tiracchānayoni paāyati, pettivisayo paāyati, yā vā panaāpi kāci duggatiyo niraye tiracchānayoniyā pettivisaye attabhāvābhinibbattiyā. Imāni tīṇi akusalamūlānī ti bhagavā jānāti passati. Evampi bhagavā mūladassāvī pe samudayadassāvī.
 

 

Trang 104:

 

Trang 105:

 

Tīṇī kusalamūlāni: alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ. Vuttaṃ hetaṃ bhagavatā: Tīṇimāni pe Na bhikkhave alobhajena kammena adosajena kammena amohajena kammena nirayo paāyati, tiracchānayoni paāyati, pettivisayo paāyati, yā vā panaāpi kāci duggatiyo. Atha kho bhikkhave, alobhajena kammena adosajena kammena amohajena kammena devā paāyanti, manussā paāyanti, yā vā panaāpi kāci sugatiyo devesu ca manussesu ca attabhāvābhinibbattiyā. Imāni tīṇi kusalamūlānī ti bhagavā jānāti passati. Evampi bhagavā mūladassāvī pe samudayadassāvī.

 

 

Vuttaṃ hetaṃ bhagavatā: Ye keci bhikkhave dhammā akusalā akusalabhāgiyā akusalapakkhikā sabbete avijjāmūlakā avijjāsamosaraṇā, avijjāsamugghātā, sabbe te samugghātaṃ gacchantī ti bhagavā jānāti passati. Evampi bhagavā mūladassāvī pe samudayadassāvī.

 

 

Vuttaṃ hetaṃ bhagavatā: Ye keci me bhikkhave dhammā kusalā kusalabhāgiyā kusalapakkhikā sabbe te appamādamūlakā, appamādasamosaraṇā, appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyatī ti bhagavā jānāti passati. Evampi bhagavā mūladassāvī pe samudayadassāvī.

 

 

Athavā bhagavā jānāti passati avijjā mūlaṃ saṅkhārānaṃ, saṅkhārā mūlaṃ viāṇassa, viāṇaṃ mūlaṃ nāmarūpassa, nāmarūpaṃ mūlaṃ saḷāyatanassa, saḷāyatanaṃ mūlaṃ phassassa, phasso mūlaṃ vedanāya, vedanā mūlaṃ taṇhāya, taṇhā mūlaṃ upādānassa, upādānaṃ mūlaṃ bhavassa, bhavo mūlaṃ jātiyā, jāti mūlaṃ jarāmaraṇassā ti bhagavā jānāti passati. Evampi bhagavā mūladassāvī pe samudayadassāvī.

 

 

Athavā, bhagavā jānāti passati cakkhu mūlaṃ cakkhurogānaṃ, sotaṃ mūlaṃ sotarogānaṃ, ghānaṃ mūlaṃ ghānarogānaṃ, jivhā mūlaṃ jivhārogānaṃ, kāyo mūlaṃ kāyarogānaṃ, mano mūlaṃ cetasikānaṃ dukkhānan ti bhagavā jānāti passati. Evampi bhagavā mūladassāvī hetudassāvī nidānadassāvī sambhavadassāvī pabhavadassāvī samuṭṭhānadassāvī āhāradassāvī ārammaṇadassāvī paccayadassāvī, samudayadassāvī ti - anejaṃ mūladassāviṃ.
 

 

Trang 106:

 

Trang 107:

 

Iccāyasmā puṇṇako ti - Iccā ti padasandhi pe iccāyasmā puṇṇako.

 

 

Atthi pahena āgaman ti pahena atthiko āgatomhi, pahaṃ pucchitukāmo āgatomhi, pahaṃ sotukāmo āgatomhī ti evampi atthi pahena āgamaṃ. Athavā pahatthikānaṃ pahaṃ pucchitukāmānaṃ pahaṃ sotukāmānaṃ āgamanaṃ abhikkamanaṃ upasaṅkamanaṃ payirupāsanaṃ atthī ti evampi atthi pahena āgamaṃ. Athavā pahāgamo tuyhaṃ atthi, tvampi pahū visavi alamatto mayā pucchitaṃ kathetuṃ vissajjetuṃ vahassetaṃ bhāran ti evampi atthi pahena āgamaṃ.

 

 

Kiṃ nissitā isayo manujā ti - [Kiṁnissitā ti ] kiṃ nissitā āsitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā. Isayo ti isināmakā ye keci isipabbajjaṃ pabbajitā: ājīvakā nighaṇṭhā jaṭilā tāpasā. Manujā ti manussā vuccantī ti - kiṃ nissitā isayo manujā.

 

 

Khattiyā brāhmaṇā devatānan ti - Khattiyā ti ye keci khattiyajātikā. Brāhmaṇā ti ye keci bhovādikā. Devatānan ti ājīvakasāvakānaṃ ājīvakā devatā, nighaṇṭhasāvakānaṃ nighaṇṭhā devatā, jaṭilasāvakānaṃ jaṭilā devatā, paribbājakasāvakānaṃ paribbājakā devatā, avaruddhakasāvakānaṃ avaruddhakā devatā, hatthivatikānaṃ hatthī devatā, assavatikānaṃ assā devatā, govatikānaṃ gāvo devatā, kukkuravatikānaṃ kukkurā devatā, kākavatikānaṃ kākā devatā, vāsudevavatikānaṃ vāsudevo devatā, baladevavatikānaṃ baladevo devatā, puṇṇabhaddavatikānaṃ puṇṇabhaddo devatā, maṇibhaddavatikānaṃ maṇibhaddo devatā, aggivatikānaṃ aggi devatā, nāgavatikānaṃ nāgā devatā, supaṇṇavatikānaṃ supaṇṇā devatā, yakkhavatikānaṃ yakkhā devatā, asuravatikānaṃ asurā devatā, gandhabbavatikānaṃ gandhabbā devatā, mahārājavatikānaṃ mahārājāno devatā, candavatikānaṃ cando devatā, suriyavatikānaṃ suriyo devatā, indavatikānaṃ indo devatā, brahmavatikānaṃ brahmā devatā, devavatikānaṃ devo devatā disāvatikānaṃ disā devatā, ye yesaṃ dakkhiṇeyyā te tesaṃ devatā ti - khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ.
 

 

Trang 108:

 

Trang 109:

 

Yaamakappayiṃsu puthūdha loke ti - yaaṃ vuccati deyyadhammo: cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccayabhesajja-parikkhāraṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ, seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Yaamakappayiṃsu ti yepi yaaṃ esanti gavesanti pariyesanti cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccayabhesajja-parikkhāraṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālagandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ tepi yaaṃ kappenti. Yepi yaaṃ abhisaṅkharonti cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccayabhesajja-parikkhāraṃ annaṃ pānaṃ pe seyyāvasathapadīpeyyaṃ, tepi yaaṃ kappenti. Yepi yaaṃ denti yajanti pariccajanti cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccayabhesajja-parikkhāraṃ annaṃ pānaṃ pe seyyāvasathapadīpeyyaṃ, tepi yaaṃ kappenti. Puthū ti yaā vā ete puthū, yaayājakā vā ete puthū, dakkhiṇeyyā vā ete puthū.

 

 

Kathaṃ yaā vā ete puthū? Bahukā ete yaā: cīvara-piṇḍapāta-gilānapaccayabhesajja-parikkhāraṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ, evaṃ yaa vā ete puthū. Kathaṃ yaayājakā vā ete puthū? Bahukā ete yaayājakā: khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca, evaṃ yaayājakā vā ete puthū. Kathaṃ dakkhiṇeyyā vā ete puthū? Bahukā ete dakkhiṇeyyā puthū: samaṇabrāhmaṇā kapaṇaddhikavaṇibbakayācakā, evaṃ dakkhiṇeyyā vā ete puthū. Idha loke ti manussaloke ti - yaamakappayiṃsu puthūdha loke.

 

 

Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metan ti - Pucchā ti tisso pucchā: adiṭṭhajotanā pucchā, diṭṭhasaṃsandanā pucchā, vimaticchedanā pucchā. Katamā adiṭṭhajotanā pucchā? Pakatiyā lakkhaṇaṃ aātaṃ hoti adiṭṭhaṃ atulitaṃ atīritaṃ avibhūtaṃ avibhāvitaṃ, tassa āṇāya dassanāya tulanāya tīraṇāya vibhāvanāya pahaṃ pucchati, ayaṃ adiṭṭhajotanā pucchā. Katamā diṭṭhasaṃsandanā pucchā? Pakatiyā lakkhaṇaṃ ātaṃ hoti diṭṭhaṃ tulitaṃ tīritaṃ vibhūtaṃ vibhāvitaṃ. Aehi paṇḍitehi saddhiṃ saṃsandanatthāya pahaṃ pucchati, ayaṃ diṭṭhasaṃsandanā pucchā. Katamā vimaticchedanā pucchā? Pakatiyā saṃsayapakkhanno hoti vimatipakkhanno dveḷhakajāto evannu kho na nu kho kinnu kho kathaṃnu kho ti. So vimaticchedanatthāya pahaṃ pucchati, ayaṃ vimaticchedanā pucchā. Imā tisso pucchā.
 

 

Trang 110:

 

Trang 111:

 

Aparāpi tisso pucchā: manussapucchā, amanussapucchā, nimmitapucchā. Katamā manussapucchā? Manussā buddhaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pahaṃ pucchanti: bhikkhū pucchanti, bhikkhuniyo pucchanti, upāsakā pucchanti, upāsikāyo pucchanti, rājāno pucchanti, khattiyā pucchanti, brāhmaṇā pucchanti, vessā pucchanti, suddā pucchanti, gahaṭṭhā pucchanti, pabbajitā pucchanti; ayaṃ manussapucchā. Katamā amanussapucchā? Amanussā buddhaṃ bhagavantaṃ upasaṃkamitvā pahaṃ pucchanti: nāgā pucchanti, supaṇṇā pucchanti, yakkhā pucchanti, asurā pucchanti, gandhabbā pucchanti, mahārājāno pucchanti, indā pucchanti, brahmāno pucchanti, devā pucchanti; ayaṃ amanussapucchā. Katamā nimmitapucchā? Yaṃ bhagavā rūpaṃ abhinimmināti manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgaṃ ahīnindriyaṃ, taṃ so nimmito buddhaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pahaṃ pucchati, bhagavā vissajjeti; ayaṃ nimmitapucchā. Imā tisso pucchā.

 

 

Aparāpi tisso pucchā: attatthapucchā paratthapucchā ubhayatthapucchā. Aparāpi tisso pucchā: diṭṭhadhammikatthapucchā samparāyikatthapucchā paramatthapucchā. Aparāpi tisso pucchā: anavajjatthapucchā nikkilesatthapucchā vodānatthapucchā. Aparāpi tisso pucchā: atītapucchā anāgatapucchā paccuppannapucchā. Aparāpi tisso pucchā: ajjhattapucchā, bahiddhāpucchā, ajjhattabahiddhāpucchā. Aparāpi tisso pucchā: kusalapucchā akusalapucchā avyākatapucchā. Aparāpi tisso pucchā: khandhapucchā, dhātupucchā, āyatanapucchā. Aparāpi tisso pucchā: satipaṭṭhānapucchā sammappadhānapucchā iddhipādapucchā. Aparāpi tisso pucchā: indriyapucchā balapucchā bojjhaṅgapucchā. Aparāpi tisso pucchā: maggapucchā phalapucchā nibbānapucchāti.

 

 

Pucchāmi tan ti pucchāmi taṃ, yācāmi taṃ, ajjhesāmi taṃ, pasādemi taṃ kathayassu me ti - pucchāmi taṃ. Bhagavā ti gāravādhivacanametaṃ pe sacchikā paatti, yadidaṃ bhagavā ti. Brūhi metan ti brūhi ācikkhāhi desehi paapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehī ti - pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ.

 

 

Tenāha so brāhmaṇo:

Anejaṃ mūladassāviṃ (iccāyasmā puṇṇako)
atthi pahena āgamaṃ
kiṃ nissitā isayo manujā
khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ
yaamakappayiṃsu puthūdha loke
pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metan
ti.
 

V thế, vị B-la-mn ấy đ ni rằng:

(Tn giả Puṇṇaka ni rằng:) Với định hỏi cu hỏi, ti đ đi đến với bậc khng dục vọng, bậc c sự nhn thấy gốc rễ (của cc php): Nương tựa vo điều g, cc vị ẩn sĩ, loi người, cc St-đế-lỵ, cc B-la-mn, đối với cc thin thần, đ chuẩn bị lễ hiến tế đng đảo tại nơi ny, ở thế gian. Thưa đức Thế Tn, ti hỏi ngi. Xin ngi hy trả lời ti về điều ny.
 

Trang 112:

 

Trang 113:

 

 

▪ 3 - 2

 

▪ 3 - 2

 

Ye kecime isayo manujā (puṇṇakāti bhagavā)
khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ
yaamakappayiṃsu puthū dha loke
āsiṃsamānā puṇṇaka itthabhāvaṃ
jaraṃ sitā yaamakappayiṃsu.
 

 

Ye kecime isayo manujā (puṇṇakāti bhagavā)
khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ
yaamakappayiṃsu puthū dha loke
āsiṃsamānā puṇṇaka itthabhāvaṃ
jaraṃ sitā yaamakappayiṃsu.

 

 

Thế Tn:
1044. Thế Tn bn đp rằng:
Hỡi ny Pun-na-ka!
Bậc ẩn sĩ loi Người,
St-đế-ly, Phạm ch,
tổ chức rộng lớn,
Tế đn cho chư Thin.
Khi họ thnh gi yếu,
Họ tổ chức tế đn,
V rằng họ hy vọng,
ược sanh ở đời ny,
Hỡi ny Pun-na-ka!

(Kinh Tập, chương V)

Ye kecime isayo manujā ti - Ye kecī ti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ pariyādiyanavacanametaṃ ye kecī ti. Isayo ti isināmakā ye keci isipabbajjaṃ pabbajitā: ājīvakā nigaṇṭhā jaṭilā tāpasā. Manujā ti manussā vuccantī ti - ye kecime isayo manujā. Puṇṇakāti bhagavā - Puṇṇakā ti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ nāmena ālapati. Bhagavā ti gāravādhivacanametaṃ pe sacchikā paatti, yadidaṃ bhagavā ti - puṇṇakāti bhagavā.

 

 

Khattiyā brāhmaṇā devatānan ti - Khattiyā ti ye keci khattiyajātikā. Brāhmaṇā ti ye keci bhovādikā. Devatānan ti ājīvakasāvakānaṃ ājīvakā devatā pe disāvatikānaṃ disā devatā. Ye yesaṃ dakkhiṇeyyā te tesaṃ devatā ti - khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ.

 

 

Yaamakappayiṃsu puthūdha loke ti - Yaaṃ vuccati deyyadhammo: cīvara-piṇḍapāta pe seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Yaamakappayiṃsū ti yepi yaaṃ esanti gavesanti pariyesanti pe seyyāvasathapadīpeyyaṃ, tepi yaaṃ kappenti. Puthū ti yaā vā ete puthū, yaayājakā vā ete puthū, dakkhiṇeyyā vā ete puthū pe evaṃ dakkhiṇeyyā vā ete puthū. Idha loke ti manussaloke ti - yaamakappayiṃsu puthūdha loke.

 

 

Āsiṃsamānā puṇṇaka itthabhāvan ti - Āsiṃsamānā ti rūpapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā, saddapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā, gandhapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā, rasapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā, phoṭṭhabbapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā, puttapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā, dārapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā, dhanapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā, yasapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā, issariyapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā, khattiyamahāsālakule attabhāvapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā, brāhmaṇamahāsālakule attabhāvapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā, gahapatimahāsālakule attabhāvapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā,
 

 

Trang 114:

 

Trang 115:

 

cātummahārājikesu devesu attabhāvapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā, tāvatiṃsesu devesu pe yāmesu devesu tusitesu devesu nimmāṇaratīsu devesu paranimmitavasavattīsu devesu brahmakāyikesu devesu attabhāvapaṭilābhaṃ āsiṃsamānā icchamānā sādiyamānā patthayamānā pihayamānā abhijappamānā ti - āsiṃsamānā. Puṇṇaka itthabhāvan ti ettha attabhāvābhinibbattiṃ āsiṃsamānā, ettha khattiyamahāsālakule attabhāvābhinibbattiṃ āsiṃsamānā pe ettha brahmakāyikesu devesu attabhāvābhinibbattiṃ āsiṃsamānā icchamānā sādiyamānā patthayamānā pihayamānā abhijappamānā ti - āsiṃsamānā puṇṇaka itthabhāvaṃ.

 

 

Jaraṃ sitā yaamakappayiṃsū ti - [Jaraṁ sitā ti ] jarānissitā vyādhinissitā maraṇanissitā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsanissitā. Yadeva te jātinissitā tadeva te jarānissitā, yadeva te jarānissitā tadeva te vyādhinissitā, yadeva te vyādhinissitā tadeva te maraṇanissitā, yadeva te maraṇanissitā tadeva te sokaparidevadukkhadomanassupāyāsanissitā, yadeva te sokaparidevadukkhadomanassupāyāsanissitā tadeva te gatinissitā, yadeva te gatinissitā tadeva te uppattinissitā, yadeva te uppattinissitā tadeva te paṭisandhinissitā, yadeva te paṭisandhinissitā tadeva te bhavanissitā, yadeva te bhavanissitā tadeva te saṃsāranissitā, yadeva te saṃsāranissitā tadeva te vaṭṭanissitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā ti - jaraṃ sitā yaamakappayiṃsu.

 

 

Tenāha bhagavā:

Ye kecime isayo manujā (puṇṇakāti bhagavā)
khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ
yaamakappayiṃsu puthū dha loke
āsiṃsamānā puṇṇaka itthabhāvaṃ
jaraṃsitā yaamakappayiṃsū
ti.
 

V thế, đức Thế Tn đ ni rằng:

(Đức Thế Tn ni: Ny Puṇṇaka,)
bất cứ những ai, cc vị ẩn sĩ, loi người,
cc St-đế-lỵ, cc B-la-mn, đối với cc thin thần,
đ chuẩn bị lễ hiến tế đng đảo tại nơi ny, ở thế gian,
ny Puṇṇaka, trong khi mong ước bản thể ny,
bị phụ thuộc vo tuổi gi, họ đ chuẩn bị lễ hiến tế.

 

Trang 116:

 

Trang 117:

 

 

▪ 3 - 3

 

 

▪ 3 - 3

 

Ye kecime isayo manujā (iccāyasmā puṇṇako)
khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ
yaamakappayiṃsu puthū dha loke
kacci su te bhagavā yaapathe appamattā
atāru jātica jaraca mārisa
pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ.
 

 

(Tn giả Puṇṇaka ni rằng:) Bất cứ những ai, cc vị ẩn sĩ, loi người, cc St-đế-lỵ, cc B-la-mn, đối với cc thin thần, đ chuẩn bị lễ hiến tế đng đảo tại nơi ny, ở thế gian, thưa đức Thế Tn, c phải những người ấy, khng xao lng ở đường lối tế lễ, thưa ngi, th họ đ vượt qua sanh v gi? Thưa đức Thế Tn, ti hỏi ngi. Xin ngi hy trả lời ti về điều ny.

 

Punnaka:
1045. Tn giả Pun-na-ka:
Bậc ẩn sĩ loi Người,
St-đế-ly, Phạm ch,
tổ chức rộng lớn,
Tế đn cho chư Thin.
Thế Tn nghĩ thế no,
Họ khng c phng dật
Trn con đường tế đn,
Họ vượt qua gi chết,
ược hay khng, thưa Ngi,
Con hỏi đức Thế Tn,
Con mong Ngi trả lời?

(Kinh Tập, chương V)

Ye kecime isayo manujā ti - Ye kecī ti pe

 

 

Kacci su te bhagavā yaapathe appamattā ti - Kacci sū ti saṃsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṃsapucchā evaṃ nu kho, na nu kho, kinnu kho, kathannu kho ti kacci su. Te ti yaayājakā vuccanti. Bhagavā ti gāravādhivacanaṃ pe sacchikā paatti, yadidaṃ bhagavā ti - kacci su te bhagavā. Yaapathe appamattā ti yao yeva vuccati yaapatho. Yathā ariyamaggo ariyapatho, devamaggo devapatho, brahmamaggo brahmapatho, evameva yao yeva vuccati yaapatho. Apamattā ti yepi yaapathe appamattā sakkaccakārino sātaccakārino aṭṭhitakārino anolīnavuttino anikkhittachandā anikkhittadhurā taccaritā tabbahulā taggarukā tanninnā tapponā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā, tepi yaapathe appamattā. Yepi yaaṃ esanti gavesanti pariyesanti cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccayabhesajja-parikkhāraṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ sakkaccakārino pe tadadhipateyyā, tepi yaapathe appamattā. Yepi yaaṃ abhisaṅkharonti cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccayabhesajja-parikkhāraṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ sakkaccakārino pe tadadhipateyyā, tepi yaapathe appamattā. Yepi yaaṃ denti yajanti pariccajanti cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccayabhesajja-parikkhāraṃ annaṃ pānaṃ pe seyyāvasathapadīpeyyaṃ sakkaccakārino pe tadadhipateyyā, tepi yaapathe appamattā ti - kacci su te bhagavā yaapathe appamattā.

 

 

Atāru jātica jaraca mārisā ti jātijarāmaraṇaṃ atariṃsu uttariṃsu patariṃsu samatikkamiṃsu vītivattiṃsu. Mārisā ti piyavacanaṃ garuvacanaṃ sagāravasappatissādhivacanametaṃ mārisā ti - atāru jātica jaraca mārisa.
 

 

Trang 118:

 

Trang 119:

 

Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metan ti - Pucchāmi tan ti pucchāmi taṃ, ajjhesāmi taṃ, pasādemi taṃ, kathayassu me ti - pucchāmi taṃ. Bhagavā ti gāravādhivacanaṃ pe sacchikā paatti, yadidaṃ bhagavā ti. Brūhi metan ti brūhi ācikkhāhi desehi paapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehī ti - pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ.

 

 

Tenāha so brāhmaṇo:

Ye keci me isayo manujā (iccāyasmā puṇṇako)
khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ,
yaamakappayiṃsu puthūdha loke
kacci su te bhagavā yaapathe appamattā
atāru jātica jaraca mārisa,
pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metan
ti.
 

V thế, vị B-la-mn ấy đ ni rằng:

(Tn giả Puṇṇaka ni rằng:) Bất cứ những ai, cc vị ẩn sĩ, loi người, cc St-đế-lỵ, cc B-la-mn, đối với cc thin thần, đ chuẩn bị lễ hiến tế đng đảo tại nơi ny, ở thế gian, thưa đức Thế Tn, c phải những người ấy, khng xao lng ở đường lối tế lễ, thưa ngi, th họ đ vượt qua sanh v gi? Thưa đức Thế Tn, ti hỏi ngi. Xin ngi hy trả lời ti về điều ny.
 

 

▪ 3 - 4

 

 

▪ 3 - 4

 

Āsiṃsanti thomayanti abhijappanti juhanti (puṇṇakāti bhagavā)
kāmābhijappanti paṭicca lābhaṃ,
te yājayogā bhavarāgarattā
nātariṃsu jātijaranti brūmi.

 

(Đức Thế Tn ni: Ny Puṇṇaka,) những kẻ mong ước, khen ngợi, cầu khấn, cng tế, những kẻ cầu khấn cc dục bởi v lợi lộc, Ta ni rằng: Những kẻ ấy, do sự gắn b vo tế lễ, bị luyến i với sự luyến i vo hữu, đ khng vượt qua sanh v gi.

 

Thế Tn:
1046. Thế Tn trả lời rằng:
Hỡi ny Pun-na-ka,
Họ hy vọng, tn thn,
Họ cầu nguyện, cng lễ,
Họ cầu nguyện cc dục,
Do duyn v lợi dưỡng,
Chuyn tm lo tế đn,
Ưa thch, tham sanh hữu,
Họ khng vượt gi chết,
Ta ni ln như vậy.

(Kinh Tập, chương V)

Āsiṃsanti thomayanti abhijappanti juhantī ti - Āsiṃsantī ti rūpapaṭilābhaṃ āsiṃsanti, saddapaṭilābhaṃ āsiṃsanti, gandhapaṭilābhaṃ āsiṃsanti, rasapaṭilābhaṃ āsiṃsanti, phoṭṭhabbapaṭilābhaṃ āsiṃsanti, puttapaṭilābhaṃ āsiṃsanti, dārapaṭilābhaṃ āsiṃsanti, dhanapaṭilābhaṃ āsiṃsanti, yasapaṭilābhaṃ āsiṃsanti, issariyapaṭilābhaṃ āsiṃsanti, khattiyamahāsālakule attabhāvapaṭilābhaṃ āsiṃsanti, brāhmaṇamahāsālakule pe gahapatimahāsālakule attabhāvapaṭilābhaṃ āsiṃsanti, cātummahārājikesu devesu pe brahmakāyikesu devesu attabhāvapaṭilābhaṃ āsiṃsanti, icchanti sādiyanti patthayanti pihayantī ti - āsiṃsanti.

 

 

Thomayantī ti yaaṃ vā thomenti, phalaṃ vā thomenti, dakkhiṇeyye vā thomenti. Kathaṃ yaaṃ thomenti? Suciṃ dinnaṃ manāpaṃ dinnaṃ, paṇītaṃ dinnaṃ, kālena dinnaṃ, kappiyaṃ dinnaṃ, viceyya dinnaṃ, anavajjaṃ dinnaṃ, abhiṇhaṃ dinnaṃ, dadaṃ cittaṃ pasāditanti thomenti kittenti vaṇṇenti pasaṃsanti. Evaṃ yaaṃ thomayanti.
 

 

Trang 120:

 

Trang 121:

 

Kathaṃ phalaṃ thomenti? Ito nidānaṃ rūpapaṭilābho bhavissati, pe brahmakāyikesu devesu attabhāvapaṭilābho bhavissatīti thomenti kittenti vaṇṇenti pasaṃsantī ti evaṃ phalaṃ thomenti.

 

 

Kathaṃ dakkhiṇeyye thomenti? Dakkhiṇeyyā jātisampannā gottasampannā ajjhāyakā mantadharā tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapacamānaṃ padakā veyyākaraṇā lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayāti, vītarāgā vā rāgavinayāya vā paṭipannā, vītadosā vā dosavinayā vā paṭipannā, vītamohā vā mohavinayāya vā paṭipannā, saddhāsampannā sīlasampannā samādhisampannā paāsampannā vimuttisampannā vimuttiāṇadassanasampannāti thomenti kittenti vaṇṇenti pasaṃsanti. Evaṃ dakkhiṇeyye thomentī ti - āsiṃsanti thomenti.

 

 

Abhijappantī ti rūpapaṭilābhaṃ abhijappanti, saddapaṭilābhaṃ abhijappanti, gandhapaṭilābhaṃ abhijappanti, rasapaṭilābhaṃ abhijappanti, pe brahmakāyikesu devesu attabhāvapaṭilābhaṃ abhijappantī ti - āsiṃsanti thomayanti abhijappanti. Juhantī ti juhanti denti yajanti pariccajanti cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccayabhesajja-parikkhāraṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyan ti - āsiṃsanti thomenti abhijappanti juhanti.

 

 

Puṇṇakāti bhagavā ti - Puṇṇakā ti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ nāmena ālapati. Bhagavā ti gāravādhivacanametaṃ: pe yadidaṃ bhagavā ti - puṇṇakāti bhagavā.

 

 

Kāmābhijappanti paṭicca lābhan ti rūpapaṭilābhaṃ paṭicca kāme abhijappanti, saddapaṭilābhaṃ paṭicca kāme abhijappanti, pe, brahmakāyikesu devesu attabhāvapaṭilābhaṃ paṭicca kāme abhijappanti pajappantī ti - kāmābhijappanti paṭicca lābhaṃ.
 

 

Trang 122:

 

Trang 123:

 

Te yājayogā bhavarāgarattā nātariṃsu jātijaranti brūmī ti - Te ti yaayājakā vuccanti. Yājayogā ti yājayogesu yuttā payuttā āyuttā samāyuttā taccaritā tabbahulā taggarukā tanninnā tapponā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā ti - te yājayogā. Bhavarāgarattā ti bhavarāgo vuccati yo bhavesu bhavacchando bhavarāgo bhavanandi bhavataṇhā bhavasineho [bhavapipāsā ] bhavapariḷāho bhavamucchā bhavajjhosānaṃ bhavarāgena bhavesu rattā giddhā gathitā mucchitā ajjhopannā laggā laggitā palibuddhā ti - te yājayogā bhavarāgarattā.

 

 

Nātariṃsu jātijaranti brūmī ti te yājayogā bhavarāgarattā jātijarāmaraṇaṃ nātariṃsu na uttariṃsu na patariṃsu na samatikkamiṃsu na vītivattiṃsu, jātijarāmaraṇā anikkhantā anissaṭā anatikkantā asamatikkantā avītivattā antojātijarāmaraṇe parivattanti antosaṃsārapathe parivattanti, jātiyā anugatā jarāya anusaṭā byādhinā abhibhūtā maraṇena abbhāhatā atāṇā alenā asaraṇā asaraṇībhūtāti brūmi ācikkhāmi desemi paapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemī ti - te yājayogā bhavarāgarattā nātariṃsu jātijaranti brūmi.

 

 

Tenāha bhagavā:

Āsiṃsanti thomayanti abhijappanti juhanti (puṇṇakāti bhagavā)
kāmābhijappanti paṭicca lābhaṃ
te yājayogā bhavarāgarattā
nātariṃsu jātijaranti brūmī
ti.
 

V thế, đức Thế Tn đ ni rằng:

 

(Đức Thế Tn ni: Ny Puṇṇaka,) những kẻ mong ước, khen ngợi, cầu khấn, cng tế, những kẻ cầu khấn cc dục bởi v lợi lộc, Ta ni rằng: Những kẻ ấy, do sự gắn b vo tế lễ, bị luyến i với sự luyến i vo hữu, đ khng vượt qua sanh v gi.

 

 

▪ 3 - 5

 

 

▪ 3 - 5

 

Te ce nātariṃsu yājayogā (iccāyasmā puṇṇako)
yaehi jātica jaraca mārisa,
atha ko carahi devamanussaloke
atāri jātica jaraca mārisa,
pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ.

 

(Tn giả Puṇṇaka ni rằng:) Thưa ngi, nếu những kẻ ấy, do sự gắn b vo tế lễ, đ khng vượt qua sanh v gi nhờ vo cc lễ hiến tế, vậy giờ đy, thưa ngi, người no ở thế giới chư Thin v nhn loại đ vượt qua sanh v gi? Thưa đức Thế Tn, ti hỏi ngi. Xin ngi hy trả lời ti về điều ny.

 

Punnaka:
1047. Tn giả Pun-na-ka:
Nếu chng chuyn tế đn,
Nhưng khng thể vượt qua,
Gi chết với tế đn,
Thời ai sống ở đời,
Trong thế giới Nhơn, Thin,
vượt qua gi chết,
Ai được vậy, thưa Ngi,
Con hỏi đức Thế Tn,
Ngi trả lời cho con?

(Kinh Tập, chương V)

Te ce nātariṃsu yājayogā ti te yaayājakā yājayogā bhavarāgarattā jātijarāmaraṇaṃ nātariṃsu, na uttariṃsu, na patariṃsu, na samatikkamiṃsu, na vītivattiṃsu, jātijarāmaraṇā anikkhantā anissaṭā anatikkantā asamatikkantā avītivattā antojātijarāmaraṇe parivattanti,
 

 

Trang 124:

 

Trang 125:

 

antosaṃsārapathe parivattanti jātiyā anugatā, jarāya anusaṭā byādhinā abhibhūtā, maraṇena abbhāhatā, atāṇā alenā asaraṇā asaraṇībhūtā ti - te ce nātariṃsu yājayogā. Iccāyasmā puṇṇāko ti - Iccā ti padasandhi pe iccāyasmā puṇṇako.

 

 

Yaehi jātica jaraca mārisā ti - Yaehī ti yaehi pahūtehi yaehi vividhehi yaehi puthūhi. Mārisā ti piyavacanaṃ garuvacanaṃ sagāravasappatissādhivacanametaṃ mārisā ti - yaehi jātica jaraca mārisa.

 

 

Atha ko carahi devamanussaloke atāri jātica jaraca mārisā ti: atha ko eso sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya jātijarāmaraṇaṃ atari uttari patari samatikkami vītivattayi. Mārisā ti piyavacanaṃ garuvacanaṃ sagāravasappatissādhivacanametaṃ mārisā ti - atha ko carahi devamanussaloke atāri jātica jaraca mārisa.

 

 

Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metan ti - Pucchāmi tan ti pucchāmi taṃ, yācāmi taṃ, ajjhesāmi taṃ, pasādemi taṃ, kathayassu metan ti - pucchāmi taṃ. Bhagavā ti gāravādhivacanametaṃ pe sacchikā paatti, yadidaṃ bhagavā ti. Brūhi metan ti brūhi ācikkhāhi desehi paapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehī ti - pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ.

 

 

Tenāha so brāhmaṇo:

Te ce nātariṃsu yājayogā (iccāyasmā puṇṇako)
yaehi jātica jaraca mārisa,
atha ko carahi devamanussaloke
atāri jātica jaraca mārisa
pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metan
ti.
 

V thế, vị B-la-mn ấy đ ni rằng:

 

(Tn giả Puṇṇaka ni rằng:) Thưa ngi, nếu những kẻ ấy, do sự gắn b vo tế lễ, đ khng vượt qua sanh v gi nhờ vo cc lễ hiến tế, vậy giờ đy, thưa ngi, người no ở thế giới chư Thin v nhn loại đ vượt qua sanh v gi? Thưa đức Thế Tn, ti hỏi ngi. Xin ngi hy trả lời ti về điều ny.

 

Trang 126:

 

Trang 127:

 

 

▪ 3 - 6

 

 

▪ 3 - 6

 

Saṅkhāya lokasmiṃ parovarāni (puṇṇakāti bhagavā)
yassijitaṃ natthi kuhici loke
santo vidhūmo anīgho nirāso
atāri so jātijaranti brūmi.

 

(Đức Thế Tn ni: Ny Puṇṇaka,) sau khi đ suy xt nơi ny v nơi khc ở thế gian, vị no khng c sự dao động tại bất cứ nơi no ở thế gian, l bậc an tịnh, khng cn khi m, khng phiền muộn, khng mong cầu, Ta ni rằng, vị ấy đ vượt qua sanh v gi.

 

Thế Tn:
1048. Thế Tn trả lời rằng:
Hỡi ny Pun-na-ka,
Ai tnh ton cao thấp,
Ước lượng vậy ở đời,
Ai khng bị dao động,
Bất cứ đu ở đời,
An tịnh, khng phun khi,
Khng phiền no, khng cầu,
Vị ấy vượt gi chết,
Ta ni ln như vậy.

(Kinh Tập, chương V)

Saṅkhāya lokasmiṃ parovarānī ti saṅkhā vuccati āṇaṃ, yā paā pajānanā pe amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi. Parovarānī ti oraṃ vuccati sakattabhāvo, paraṃ vuccati parattabhāvo, oraṃ vuccati sakarūpavedanāsaāsaṅkhāraviāṇaṃ, paraṃ vuccati pararūpavedanāsaāsaṅkhāraviāṇaṃ, oraṃ vuccati cha ajjhattikāni āyatanāni, paraṃ vuccati cha bāhirāni āyatanāni, oraṃ vuccati manussaloko, paraṃ vuccati devaloko, oraṃ vuccati kāmadhātu, paraṃ vuccati rūpadhātu arūpadhātu, oraṃ vuccati kāmadhātu rūpadhātu, paraṃ vuccati arūpadhātu. Saṅkhāya lokasmiṃ parovarānī ti parovarāni aniccato saṅkhāya, dukkhato rogato gaṇḍato pe nissaraṇato saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā ti - saṅkhāya lokasmiṃ parovarāni. Puṇṇakāti bhagavā ti - Puṇṇakā ti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ nāmena ālapati. Bhagavā ti gāravādhivacanametaṃ pe yadidaṃ bhagavā ti - puṇṇakāti bhagavā.

 

 

Yassijitaṃ natthi kuhici loke ti - Yassā ti arahato khīṇāsavassa. Ijitan ti taṇhijitaṃ diṭṭhijitaṃ mānijitaṃ kilesijitaṃ kāmijitaṃ, yassime ijitā natthi, na santi, na saṃvijjanti, nūpalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā āṇagginā daḍḍhā. Kuhicī ti kuhici kismici katthaci ajjhattaṃ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vā. Loke ti apāyaloke pe āyatanaloke ti - yassijitaṃ natthi kuhici loke.
 

 

Trang 128:

 

Trang 129:

 

Santo vidhūmo anīgho nirāso atāri so jātijaranti brūmī ti - Santo ti rāgassa santattā santo, dosassa mohassa kodhassa upanāhassa makkhassa pe sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ santattā samitattā vūpasamitattā vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭippassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭippassaddho ti - santo.

 

 

Vidhūmo ti kāyaduccaritaṃ vidhūmitaṃ vidhamitaṃ sositaṃ visositaṃ byantīkataṃ, vacīduccaritaṃ manoduccaritaṃ vidhūmitaṃ vidhamitaṃ sositaṃ visositaṃ byantīkataṃ, rāgo doso moho vidhūmito vidhamito sosito visosito byantīkato, kodho upanāho makkho paḷāso issā macchariyaṃ māyā sāṭheyyaṃ thambho sārambho māno atimāno mado pamādo sabbe kilesā sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā vidhūmitā vidhamitā sositā visositā byantīkatā. Athavā, kodho vuccati dhūmo:

 

 

Māno hi te brāhmaṇa khāribhāro
kodho dhūmo bhasmani mosavajjaṃ,
jivhā sujā hadayaṃ jotiṭṭhānaṃ
attā sudanto purisassa joti
.

 

Ny B-la-mn, đối với ngươi, ng mạn chnh l gnh nặng,

sự giận dữ l khi m, lời ni dối tr l đống tro,

lưỡi l ci v mc, tri tim l bệ thờ lửa,

bản thn đ kho được rn luyện l nh sng của con người.

 

Apica dasahākārehi kodho jāyati: anatthaṃ me acarī ti kodho jāyati, anatthaṃ me caratī ti kodho jāyati, anatthaṃ me carissatī ti kodho jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari, anatthaṃ carati, anatthaṃ carissatī ti kodho jāyati, appiyassa me amanāpassa, atthaṃ acari, atthaṃ carati, atthaṃ carissatī ti kodho jāyati, aṭṭhāne vā pana kodho jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa vyāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa. Ayaṃ vuccati kodho.
 

 

Trang 130:

 

Trang 131:

 

Apica kodhassa adhimattaparittatā veditabbā: atthi kacikālaṃ kodho cittāvilakaraṇamatto hoti, na ca tāva mukhakulanavikulano hoti; atthi kacikālaṃ kodho mukhakulanavikulanamatto hoti, na ca tāva hanusacopano hoti; atthi kacikālaṃ kodho hanusacopanamatto hoti, na ca tāva pharusavācaṃ nicchāraṇo hoti; atthi kacikālaṃ kodho pharusavācaṃ nicchāraṇamatto hoti, na ca tāva disāvidisānuvilokano hoti; atthi kacikālaṃ kodho disāvidisānuvilokanamatto hoti, na ca tāva daṇḍasatthaparāmasano hoti; atthi kacikālaṃ kodho daṇḍasatthaparāmasanamatto hoti, na ca tāva daṇḍasatthaabbhukkiraṇo hoti; atthi kacikālaṃ kodho daṇḍasatthaabbhukkiraṇamatto hoti, na ca tāva daṇḍasatthaabhinipātano hoti; atthi kacikālaṃ kodho daṇḍasatthaabhinipātanamatto hoti, na ca tāva chinnavicchinnakaraṇo hoti; atthi kacikālaṃ kodho chinnavicchinnakaraṇamatto hoti, na ca tāva sambhajanapaḷibhajano hoti; atthi kacikālaṃ kodho sambhajanapaḷibhajanamatto hoti, na ca tāva aṅgamaṅga-apakaḍḍhano hoti; atthi kacikālaṃ kodho aṅgamaṅga-apakaḍḍhanamatto hoti, na ca tāva jīvitā voropano hoti; atthi kacikālaṃ kodho jīvitā voropanamatto hoti, na ca tāva sabbacāgapariccāgāya saṇṭhito hoti. Yato kho kodho paraṃ puggalaṃ ghātetvā attānaṃ ghāteti, ettāvatā kodho paramussadagato - paramavepullappatto hoti. Yassa so hoti kodho pahīno samucchinno vūpasanto paṭippassaddho abhabbuppattiko āṇagginā daḍḍho, so vuccati vidhūmo.

 

 

Kodhassa pahīnattā vidhūmo, kodhavatthussa pariātattā vidhūmo, kodhahetussa pariātattā vidhūmo, kodhahetussa upacchinnattā vidhūmo. Anīgho ti rāgo nīgho, doso nīgho, moho nīgho, kodho nīgho, upanāho nīgho, pe sabbākusalābhisaṅkhārā nīghā, yassete nīghā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā āṇagginā daḍḍhā, so vuccati anīgho. Nirāso ti - āsā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo pe abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Yassesā āsā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā āṇagginā daḍḍhā, so vuccati nirāso.
 

 

Trang 132:

 

Trang 133:

 

Jātī ti yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sajāti okkanti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho. Jarā ti yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko. Santo vidhūmo anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmī ti yo santo ca vidhūmo ca anīgho ca nirāso ca, so jātijarāmaraṇaṃ atari uttari patari samatikkami vītivattayīti brūmi ācikkhāmi desemi paapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemī ti - santo vidhūmo anīgho nirāso atāri so jāti jaranti brūmi.

 

 

Tenāha bhagavā:

Saṅkhāya lokasmiṃ parovarāni (puṇṇakāti bhagavā)
yassijitaṃ natthi kuhici loke,
santo vidhūmo anīgho nirāso
atāri so jātijaranti brūmī
ti.

 

V thế, đức Thế Tn đ ni rằng:

 

(Đức Thế Tn ni: Ny Puṇṇaka,) sau khi đ suy xt nơi ny v nơi khc ở thế gian, vị no khng c sự dao động tại bất cứ nơi no ở thế gian, l bậc an tịnh, khng cn khi m, khng phiền muộn, khng mong cầu, Ta ni rằng, vị ấy đ vượt qua sanh v gi.

 

Sahagāthāpariyosānā pe pajaliko bhagavantaṃ namassamāno nisinno hoti: satthā me bhante bhagavā sāvakohamasmī ti.
 

Cng với lc kết thc cu kệ ngn, nt (vị ấy) đ ngồi xuống, chắp tay ln, ci lạy đức Thế Tn (ni rằng): Bạch ngi, đức Thế Tn l bậc đạo sư của con, con l người đệ tử.

 

Puṇṇakasuttaniddeso samatto.

 

 

Diễn Giải Kinh Puṇṇaka được hon tất.

 

<Trang Trước>

<Trang Kế>

 

<Mục Lục Mahāniddesa>

<Đầu Trang>