TAM TẠNG PĀLI - VIỆT
VIMUTTIMAGGA & GIẢI THOÁT ĐẠO
Người Dịch: Group Pali Chuyên Đề
(Đọc với font VU- Times và Acrobat Reader)
Cập Nhật:
Monday, April 14, 2014
|
|
TAM TẠNG PĀLI - VIỆT
VIMUTTIMAGGA & GIẢI THOÁT ĐẠO Người Dịch: Group Pali Chuyên Đề (Đọc với font VU- Times và Acrobat Reader)
|
|
|
|
|
VIII. AṬṬHAMO KACCHO
1. KASIṆĀ - PAṬHAMO BHĀGOPaṭhavikasiṇaṃ - kimassa lakkhaṇarasapaccupaṭṭhānapadaṭṭhānāni, dve paṭhavī akatapaṭhavī katapaṭhavīti akatapaṭhavī na gahetabbā. Tattha yogāvacaro paṭibhāganimittaṃ nādhigacchati. Katapaṭhavī catubbidhā vaṇṇavasena setā kālāratto aruṇavaṇṇāti. Aruṇavaṇṇā katapaṭhavī eva gahetabbā kataparicayo yogāvacaro khippaṃ paṭibhāganimittaṃ adhigacchati. Atha ca akataparicayena ādikammikena tikoṇaṃ caturassaṃ maṇḍalākāraṃ vā kasiṇamaṇḍalaṃ kātabbaṃ. Tampana maṇḍalaṃ suppamattaṃ vā sarāvamattaṃ vā vattha khaṇḍe phalake pākārakuḍḍe vā accāloka andhakārarahite amānuse ṭhāne ṭhapetabbaṃ. Kathaṃ paṭhavidhammo bhāvetabbo? Appassādā kāmāti ādinā nayena kāme ādinavaṃ paṭhamaṃ manasikātabbaṃ. Etaṃ santanti ādinā nekkhamme ānisaṃsạm sallakkhetabbaṃ. Buddhammasaṅghaguṇe āvajjitvā yugamatte ṭhāne maṇḍalaṃ ṭhapetvā sukhadassane maṇḍale kasiṇamaṇḍalato aḍḍhateyyahatthe ṭhāne ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya pallaṅkena nisīditvā paṭhavī paṭhavīti manasi karontena bhāvetabbaṃ. Samena ummīlanena nimīlanena vā maṇḍalaṃ oloketabbaṃ. Catuhi upāyehi sallakkhetabbaṃ. Vikkhepappahāṇena bhāvente maṇḍalassa samantā ālokaṃ pharitvā uggahanimittaṃ ca tato timahantaṃ saññāpaṭibimbaṃ paṭibhāganimittaṃ pātubhavati. Yogāvacarena tīhākārehi nimittaṃ rakkhitabbaṃ. Akusalappahānena, kusalabhāvanāya. Niccasevanāyāti.
|
VIII. PHẦN THUYẾT THỨ TÁM
1. ĐỀ MỤC KASIṆA
Paṭhavikasiṇaṃ - kimassa lakkhaṇarasapaccupaṭṭhānapadaṭ Biến xứ đất – các tướng trạng, bản chất, hiện tượng và nhân gần của biến xứ đất là gì?, có 2 loại biến đất là biến xứ đất được làm và biến xứ đất không được làm, biến xứ đất không được làm không cần thiết dạy.
|
|
Ko jhānūpacāro? Kā appaṇā? Kiṃ tesaṃ nānākaraṇaṃ? Jhānassa pubbabhāgo saññāpaṭibimbarūpo daharakumāro viya jhānūpacāro. Laṇḍūpacāreṇayogāvacarena dasahākārehi appaṇā appetabbā. Anassādatā cittaṃ niggaṇhāti, asamāhitapuggalaparivajjanato samāhitapuggalasevanato dhammarasaṃ adhigacchati. Appeti so vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānạm upasampajja viharati. Idaṃ paṭhavikasiṇaphalaṃ.
|
|
|
Tattha pañcavidhesu vivekesu kāyacittavivekehi vivitto hutvā. Kāmehī ti dvīhi vatthukāmakilesakāmehi pañcakāmaguṇapaṭisevanaṃ vajjetvā ti attho. Akusalehī ti lobhadosamohehi alobhassa pāripūriyā kāmehi viveko sampajjati. Adosassa pāripūriyā amohassa pāripūriyā akusalehi dhammehi viveko sampajjati. Vitakke ti cittassa ārohaṇaṃ. Vicāro ti ārammaṇe pavatti. Ghaṇṭābhighāto viya vitakko ghaṇṭānurāvo viya vicāro. Sakuṇassa pakkhavikkhepo viya ca vitakko. Paribbhamaṇaṃ viya vicāro. Dūre diṭṭhārammaṇaṃ viya vitakko samīpe diṭṭhārammaṇaṃ viya vicāro. Niruttipaṭisambhidā paṭibhāṇapaṭisambhidā viya vitakko. Atthapaṭisambhidā dhammapaṭisambhidā viya vicāroti. Pītīti chabbidhā cittapīṇanā – kāmato jātā saṇḍāya jātā akukkuccato jātā vivekato jātā samādhito jātā. Bojjhaṅgato jātāti. Sukhanti pañcavidhaṃ, hetu sukhaṃ sambhārasukhaṃ, vivekasukhaṃ, nirupakkilesasukhaṃ, vedanāsukhanti. Evaṃ yogāvacaro pañcaṅgavippahīṇaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ tividhakalyāṇaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ pañcavīsatiguṇābhiyuttaṃ ṭhānaṃ adhigacchati. Pañcaṅgavippahīṇanti pañcahi nīvaraṇehi vippamuttaṃ. Kāmacchando vyāpādo thīnamiddhaṃ uddhaccakukkuccaṃ vicikicchā ti pañca nīvaraṇāni. Tattha tividhaṃ middhaṃ āhārajaṃ utujaṃ cittajanti. Utujampana middhaṃ arahantānampi hoti. Rūpadhammo kira middhaṃ. Tathāpi cetasika-upakkileso hoti. Middhampana kāyikadhammaṃ thīnaṃ cetasikadhammaṃ ekārammaṇa ekalakkhaṇa saggamaggaṃ bādheti tasmā nīvaraṇaṃ hoti. Vitakka-vicāra-pīti-sukha-ekaggatāti pañca aṅgāni pañceva jhānāni pañcanīvaraṇānaṃ paṭipakkhavasena honti.
|
|
|
Samādhi kāmacchandassa paṭipakkho, pīti vyāpādassa, vitakko thīnamiddhassa, sukhaṃ uddhaccakukkuccassa, vicāro vicikicchāyāti. Tividhakalyāṇanti ādikalyāṇamajjhekalyāṇapariyosāṇakalyāṇāni. Paṭipadāvisuddhi ādi sāsanabhāriko upacāro. Upekkhānubruhaṇā majjhe. Appaṇā sampahaṃsanā pariyosānaṃ. Paccavekkhaṇāti dasalakkhaṇasampannanti asesavivekapaṭipannaṃ samathapaṭipannaṃ pañcavīsatiguṇapaṭisaṃyuttaṃ vitakka-vicāra-pīti-sukha-ekaggatā saddhā sati viriya samādhi paññā ādi majjha anta saṅkhepa saṃgaha bhāvanā viveka nissaya saṅgaha anunaya vipassanā sevanā bala vimutti visuddhi paramavisuddhayoga siddhivihārādīni. Seyyathāpi bhikkhave dakkho nahāpako vā nahāpakantevāsī vā vivekajena pītisukhena apphuṭam hoti. Idaṃ kira jhānaṃ parittaṃ majjhimaṃ paṇītanti tividhaṃ hoti. Paṭhamaṃ jhānaṃ parittaṃ bhāvetvā brahmapārisajjānaṃ devānaṃ sahavyataṃ upagacchati. Kappassa tatiyo bhāgo āyuppamāṇaṃ. Paṭhamajjhānaṃ majjhimaṃ bhāvetvā brahmapurohitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upagacchati upaḍḍhakappo āyuppamānaṃ. Paṭhamaṃ jhānaṃ paṇītaṃ bhāvetvā mahā brahmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upagacchati, eko kappo āyuppamāṇaṃ. |
Tattha yogāvacaro paṭibhāganimittaṃ nādhigacchati. Ở đấy, hành giả không nắm bắt được tợ tướng. Katapaṭhavī catubbidhā vaṇṇavasena setā kālāratto aruṇavaṇṇāti. Cách làm biến xứ đất gồm bốn loại được phân theo từng màu như trắng, đen, đỏ, hừng đông (màu đất đỏ) Aruṇavaṇṇā katapaṭhavī eva gahetabbā kataparicayo yogāvacaro khippaṃ paṭibhāganimittaṃ adhigacchati. Nên chỉ dạy cách làm biến xứ đất màu hừng đông, vì thế người hành giả sau khi quen thuộc, nhanh chóng nắm bắt được tợ tướng. Atha ca akataparicayena ādikammikena tikoṇaṃ caturassaṃ maṇḍalākāraṃ vā kasiṇamaṇḍalaṃ kātabbaṃ. Lúc bắt đầu không quen thuộc với hình tam giác, hình tứ giác hay hình tròn, nên làm một biến xứ hình tròn. Tampana maṇḍalaṃ suppamattaṃ vā sarāvamattaṃ vā vattha khaṇḍe phalake pākārakuḍḍe vā accāloka andhakārarahite amānuse ṭhāne ṭhapetabbaṃ. Biến xứ hình tròn đó nên có kích cỡ bằng cái nia hoặc cái vung nên đặt trên mảnh vải nhỏ, hoặc trên tấm ván, hoặc trên vách của tường, nên đặt nơi có nhiều ánh sáng, tránh nơi tối tăm, không có nhiều người.
Kathaṃ paṭhavidhammo bhāvetabbo? Cần tu tập pháp biến xứ đất như thế nào? Appassādā kāmāti ādinā nayena kāme ādinavaṃ paṭhamaṃ manasikātabbaṃ. Đầu tiên cần khéo tác ý vào sự nguy hại trong dục bằng cách như ‘các dục đều ít lạc (ít vui, khổ nhiều), v.v…’ Etaṃ santanti ādinā nekkhamme ānisaṃsạm sallakkhetabbaṃ.Bắt đầu bằng cách ổn định tâm như vậy, cần quán xét sự lợi ích trong việc xuất gia. Buddhammasaṅghaguṇe āvajjitvā yugamatte ṭhāne maṇḍalaṃ ṭhapetvā sukhadassane maṇḍale kasiṇamaṇḍalato aḍḍhateyyahatthe ṭhāne ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya pallaṅkena nisīditvā paṭhavī paṭhavīti manasi karontena bhāvetabbaṃ. Liên tưởng đến ân đức của Phật Pháp Tăng, sau đó đặt vòng tròn (đề mục hình tròn) tại nơi có khoảng cách là một cái ách (khoảng bốn hắc tay), khoảng cách từ biến xứ hình tròn cách mặt đất khoảng 2 hắc tay rưỡi, vòng tròn nằm trong tầm nhìn dễ chịu của mắt, rồi ngồi lưng thẳng kiết già, nên tu tập bằng cách niệm ‘đất, đất’ trong khi khéo tác ý. Samena ummīlanena nimīlanena vā maṇḍalaṃ oloketabbaṃ.Cần phải nhìn hình tròn bằng cách mở mắt hoặc nhắm mắt vừa phải. Catuhi upāyehi sallakkhetabbaṃ. Nên thẩm xét bằng bốn phương pháp. Vikkhepappahāṇena bhāvente maṇḍalassa samantā ālokaṃ pharitvā uggahanimittaṃ ca tato timahantaṃ saññāpaṭibimbaṃ paṭibhāganimittaṃ pātubhavati. Trong khi tu tập phải loại bỏ các chướng ngại, ánh sáng của vòng tròn tỏa ra, và từ đấy thủ trì tướng (hay còn gọi là thô tướng), sự phản chiếu của tưởng, tợ tướng (hay còn gọi là quang tướng) hiện ra một cách to dần. Yogāvacarena tīhākārehi nimittaṃ rakkhitabbaṃ. Akusalappahānena, kusalabhāvanāya. Niccasevanāyāti. Một vị hành giả cần bảo vệ (gìn giữ) tướng bằng ba điều kiện như ‘bằng việc loại bỏ các bất thiện pháp, bằng việc phát triển các thiện pháp, bằng việc thường xuyên thực hành.’
Ko jhānūpacāro? Kā appaṇā? Kiṃ tesaṃ nānākaraṇaṃ? Jhānassa pubbabhāgo saññāpaṭibimbarūpo daharakumāro viya jhānūpacāro. Định cận hành là gì? Định an chỉ là gì? Sự khác nhau của chúng là gì? Phần đầu của định là cận định có hình dáng phản chiếu của tưởng (được so sánh) như đứa trẻ nhỏ. Laṇḍūpacāreṇayogāvacarena dasahākārehi appaṇā appetabbā. Vị hành giả chán ghét cận định nên áp dụng an chỉ định thông qua mười điều kiện Anassādatā cittaṃ niggaṇhāti, asamāhitapuggalaparivajjanato samāhitapuggalasevanato dhammarasaṃ adhigacchati. Appeti so vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānạm upasampajja viharati. Idaṃ paṭhavikasiṇaphalaṃ. Vị ấy chế ngự tâm tránh xa sự không thỏa thích, xa lánh hạng người có tâm buông lung, thân cận hạng người có tâm định tĩnh, đạt được vị của pháp. Vị ấy đặt mình vào sự xa lánh các dục, xa lánh các bất thiện pháp, chứng đạt sơ thiền có tầm, tứ, ly dục, hỷ lạc vị ấy trú. Đây là kết quả của (tu tập) biến xứ đất. Tattha pañcavidhesu vivekesu kāyacittavivekehi vivitto hutvā.Tại đấy, trong 5 loại viễn ly vị ấy đã độc trú bằng thân viễn ly và tâm viễn ly Kāmehī ti dvīhi vatthukāmakilesakāmehi pañcakāmaguṇapaṭisevanaṃ vajjetvā ti attho. Có ý nghĩa là (vị ấy) đã xa lánh việc chạy theo ‘năm dục trói buộc’, tránh xa hai loại dục là ‘vật dục và phiền não dục’ Akusalehī ti lobhadosamohehi alobhassa pāripūriyā kāmehi viveko sampajjati. Vị ấy viễn ly khỏi dục, khỏi bất thiện pháp như tham, sân, si thành tựu trọn vẹn sự vô tham. Adosassa pāripūriyā amohassa pāripūriyā akusalehi dhammehi viveko sampajjati. Vị ấy viễn ly khỏi bất thiện pháp thành tựu trọn vẹn sự vô sân, trọn vẹn sự vô si. Vitakke ti cittassa ārohaṇaṃ. Sự leo lên (hướng đến) của tâm là tầm Vicāro ti ārammaṇe pavatti. Sự vận hành trên đối tượng là tứ Ghaṇṭābhighāto viya vitakko ghaṇṭānurāvo viya vicāro. Tầm giống như sự tiếp xúc (sự đụng chạm) chuông, tứ như tiếng vang của chuông. Sakuṇassa pakkhavikkhepo viya ca vitakko. Tầm giống như sự tung cánh của loài phi cầm Paribbhamaṇaṃ viya vicāro. Tứ giống như hành động chao lượng (bay xung quanh con mồi của loài phi cầm) Dūre diṭṭhārammaṇaṃ viya vitakko samīpe diṭṭhārammaṇaṃ viya vicāro. Tầm giống như việc nhìn đối tượng ở khoảng cách xa, còn tứ như việc nhìn đối tượng ở khoảng cách gần. Niruttipaṭisambhidā paṭibhāṇapaṭisambhidā viya vitakko. Tầm giống như sự phân tích ngôn ngữ, sự phân tích với trí tuệ sáng suốt. Atthapaṭisambhidā dhammapaṭisambhidā viya vicāroti. Tứ giống như sự phân tích ngữ nghĩa, sự phân tích hợp theo pháp Pītīti chabbidhā cittapīṇanā – kāmato jātā saṇḍāya jātā akukkuccato jātā vivekato jātā samādhito jātā. Bojjhaṅgato jātāti. Hỷ gồm có sáu loại vui thích (thỏa thích) của tâm – phát sanh lên do sự ly dục, phát sanh lên do bóng râm dày đặc, phát lên do sự vô hối, phát sanh lên do thiền định, phát sanh lên do sự chứng ngộ (đạo và quả). Sukhanti pañcavidhaṃ, hetu sukhaṃ sambhārasukhaṃ, vivekasukhaṃ, nirupakkilesasukhaṃ, vedanāsukhanti. Lạc gồm có năm loại – lạc do nhân, lạc do tích trữ, lạc do viễn ly, lạc do không có phiền não, lạc do thọ.
Evaṃ yogāvacaro pañcaṅgavippahīṇaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ tividhakalyāṇaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ pañcavīsatiguṇābhiyuttaṃ ṭhānaṃ adhigacchati. Như vậy một vị hành giả đạt được ‘năm chi cần đoạn trừ’, ‘năm chi cần sở hữu’, ‘ba loại hoàn hảo’, ‘thành tựu mười tướng’, ‘hai mươi lăm hạnh’ đã được thực hành và an trú. Pañcaṅgavippahīṇanti pañcahi nīvaraṇehi vippamuttaṃ. Kāmacchando vyāpādo thīnamiddhaṃ uddhaccakukkuccaṃ vicikicchā ti pañca nīvaraṇāni. ‘Năm chi cần đoạn trừ’ là sự thoát khỏi năm triền cái (năm sự ngăn cản). Năm triền cái gồm ‘dục dục, sân , hôn trầm thụy miên, trạo hối (trạo cử + hối hận), hoài nghi. Tattha tividhaṃ middhaṃ āhārajaṃ utujaṃ cittajanti. Trong đó, có 3 loại thụy miên là thụy miên do vật thực sanh, do thời tiết sanh, do tâm sanh. Utujampana middhaṃ arahantānampi hoti. Hơn nữa, thụy miên của vị A la hán là do thời tiết sanh. Rūpadhammo kira middhaṃ. Thụy miên (đó) thuộc về sắc pháp. Tathāpi cetasika-upakkileso hoti. Tuy nhiên, phiền não (thụy miên) thuộc về sở hữu tâm. Middhampana kāyikadhammaṃ thīnaṃ cetasikadhammaṃ ekārammaṇa ekalakkhaṇa saggamaggaṃ bādheti tasmā nīvaraṇaṃ hoti. Thụy miên là pháp liên quan đến thân, hôn trầm là pháp liên quan đến sở hữu tâm, (chúng) có cùng một cảnh, cùng một tướng ngăn cản con đường sanh thiên, vì vậy nên gọi là triền cái (pháp ngăn cản).
Vitakka-vicāra-pīti-sukha-ekag Samādhi kāmacchandassa paṭipakkho, pīti vyāpādassa, vitakko thīnamiddhassa, sukhaṃ uddhaccakukkuccassa, vicāro vicikicchāyāti. Định đối nghịch với dục dục cái, hỷ đối nghịch vơí sân độc, tầm đối nghịch với hôn trầm thụy miên, lạc đối nghịch vơí trạo hối, tứ đối nghịch với hoài nghi.
Tividhakalyāṇanti ādikalyāṇamajjhekalyāṇapariyos Paṭipadāvisuddhi ādi sāsanabhāriko upacāro. Con đường thực hành thanh tịnh bắt đầu với cận định là trọng tâm của lời dạy. Upekkhānubruhaṇā majjhe. Hoàn hảo đoạn giữa thông qua sự phát triển tâm xả. Appaṇā sampahaṃsanā pariyosānaṃ. Sự hoàn hảo đoạn cuối bởi sự an vui với an chỉ định.
Paccavekkhaṇāti
dasalakkhaṇasampannanti asesavivekapaṭipannaṃ samathapaṭipannaṃ
pañcavīsatiguṇapaṭisaṃyuttaṃ vitakka-vicāra-pīti-sukha-ekag Sự suy xét bao gồm sự thành tựu mười tướng như sự thành tựu hoàn toàn trong sự viễn ly, sự thành tựu thiền chỉ tương ưng vơí hai mươi lăm hạnh, tầm, tứ, hỷ, lạc, nhất tâm, tín , niệm, tấn, định, tuệ, phần đầu giữa và cuối là sự tu tập được tập hợp một cách tóm tắt, do sự viễn ly việc hành theo tứ niệm xứ được nắm bắt, chế ngự, an trú trong sự thành tựu lực (ngũ lực), giải thoát, thanh tịnh, sự nỗ lực trong việc thanh tịnh cao thượng. Seyyathāpi bhikkhave dakkho nahāpako vā nahāpakantevāsī vā nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭam hoti. (*) Cũng vậy, này các tỳ khưu, người hầu tắm thiện xảo hay học trò của người hầu tắm không một chỗ nào trên toàn thân không được thấm nhuần do ly dục sanh.
Idaṃ kira jhānaṃ parittaṃ majjhimaṃ paṇītanti tividhaṃ hoti.Thiền này gồm ba loại là nhỏ, trung và cao thượng. Paṭhamaṃ jhānaṃ parittaṃ bhāvetvā brahmapārisajjānaṃ devānaṃ sahavyataṃ upagacchati. Sau khi chứng đạt sơ thiền một cách yếu ớt, vị ấy tiến đến (sanh về) đồng hành của chư thiên Phạm chúng thiên; Kappassa tatiyo bhāgo āyuppamāṇaṃ có mức tuổi thọ một phần ba của một kiếp (trái đất). Paṭhamajjhānaṃ majjhimaṃ bhāvetvā brahmapurohitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upagacchati upaḍḍhakappo āyuppamānaṃ. Sau khi chứng đạt sơ thiền một cách trung bình tiến về đồng hành của chư thiên ở cõi Phạm phụ thiên có mức tuổi thọ một nửa kiếp (của trái đất). Paṭhamaṃ jhānaṃ paṇītaṃ bhāvetvā mahā brahmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upagacchati, eko kappo āyuppamāṇaṃ. Sau khi chứng đạt sơ thiền một cách cao thượng tiến về đồng hành của chư thiên ở cõi Đại phạm thiên, có mức tuổi thọ một kiếp (của trái đất). Hānabhāgiya sukhaṃ. Lạc đưa đến sự dứt bỏ. Anussukkamāpanno mudindriyo jhānasukhato parihāyati. Vị ấy rơi vào trạng thái thiếu nghị lực, có sự vui vẻ thỏa thích trong các căn làm giảm mất sự an lạc trong thiền. Ṭhitibhāgiyasukhaṃ vaḍḍhetuṃ anussukko laddhaṃ pāleti.Vị hành giả thiếu nghị lực bảo vệ thành quả đạt được nhằm phát triển lạc dẫn đến sự vững chắc. Visesabhāgiyo tikkhindriyo upari upari visesaṃ adhigacchati.Vị có căn sắc bén, hướng đến sự khác biệt đạt được sự giác ngộ vượt lên trên tất cả. Nibbedhabhāgiyo tikkhindriyo samathapādakaṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā virāgaṃ nibbedhaṃ bhajatīti. Vị có căn sắc bén, hướng đến sự thẩm thấu sau khi phát triển nền tảng thiền chỉ, rồi thiền quán đạt được sự ly tham, sự thẩm thấu. Pañca paṇṇāya vassāni yato nesajjiko ahaṃ Pañcavīsati vassāni yato middhaṃ samūhataṃ. Ta thu thúc trì hạnh ngồi trong năm mươi năm Hai mươi lăm năm thu thúc, thụy miên đã được nhổ bỏ. (**)
Chú thích: (*) Phần này đã được chỉnh sửa lại cho khớp với lời của Đức Phật dạy cho Vua Ajātasattu trong bài kinh Samaññaphalasuttaṃ. (**) Phần này là lời cảm hứng kệ của tác giả - Ngài Thánh A la hán Upatissa
|
|
Hānabhāgiya sukhaṃ. Anussukkamāpanno mudindriyo jhānasukhato parihāyati. Ṭhitibhāgiyasukhaṃ vaḍḍhetuṃ anussukko laddhaṃ pāleti. Visesabhāgiyo tikkhindriyo upari upari visesaṃ adhigacchati. Nibbedhabhāgiyo tikkhindriyo samathapādakaṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā virāgaṃ nibbedhaṃ bhajatīti.
|
|
|
Pañca paṇṇāya vassāni yato nesajjiko ahaṃ Pañcavīsati vassāni yato middhaṃ samūhataṃ.
|
|
2. KAMMAṬṬHĀNĀ DUTIYO BHĀGO
Paṭiladdhapaṭhamajjhāno yogāvacarā dutiyaṃ jhānaṃ uppādetukāmo paguṇite paṭhamajjhāne ādīnavaṃ disvā dutiyaṃ jhānaṃ uppādetukāmo yathāpubbe bhāvanā ārabhitabbā. Appaguṇite paṭhame dutiyaṃ na ārabhitabbaṃ. Sace ārabheyya dutiyajjhānaṃ na sampajjati pabbateyyā gāvī viya paṭhamatopi parihāyeyya. Tasmā paṭhamajjhānaṃ bhiyyo paripūriṃ netvā vitakkavicārānạm ādīnavaṃ sallakkhetabbaṃ. Dutiyajjhāne ānisaṃsaṃ manasi karoto vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upagacchati. Tampana duvaṅgavippahīṇaṃ duvaṅgasamannāgataṃ tividhakalyāṇaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ tevīsatiguṇābhiyuttaṃ hoti. Seyyathāpi bhikkhave udakarahado ubbhidodako –pe– idampi kira samādhiṃ parittamajjhimapaṇītavasena tividhaṃ hoti parittābha-appamāṇābha-ābhassaresu dve, catu, aṭṭha kappā āyuppamānaṃ.
|
2. CÁC ĐỀ MỤC THAM THIỀN |
TatiyajjhānaṃPītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati. Sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti. Yantaṃ ariyā ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārī ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Aṭṭhavidhā upekkhā saṅkhāra-upekkhā tatramajjhattūpekkhā ca dhenūpagavaccho viya, ekaṅgavippahīṇaṃ, pañcaṅgasamannāgataṃ tividhakalyānaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ dvāvīsatiguṇasampayuttaṃ hoti seyyathāpi bhikkhave uppaliniyaṃvā paduminiyaṃ vā –pe– apphutaṃ hoti idampi jhānaṃ parittamajjhimapanītavasena tividhaṃ. Parittasubha-appamāṇasubha-subhakiṇhesu soḷasa, dvattiṃsa, catusaṭṭhi kappāni āyuppamāṇaṃ hoti.
|
|
CatutthajjhānaṃSukhassa ca pahāṇā dukkhassa ca pahāṇā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṃgamā adukkhaṃ asukhaṃ upekkhāsatipārisuddhim catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ekaṅgavippahīnaṃ tivaṅgasamannāgataṃ tividhakalyāṇaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ bāvīsatiguṇasampayuttaṃ hoti. Seyyathāpi bhikkhave puriso odātena vatthena sasīsaṃ pāruto nisinno assa nāssa kiñci sabbāvato kāyassa odātena vatthena apphuṭaṃ assa evameva –pe– catutthaṃ jhānaṃ bhāvetvā vehapphale cittavirāgī asaññasatte vā, paṇṇāsa kappāyu hoti, ariyo ce pañcasuddhāvāsabhūmisu jāyati.
|
|
ĀkāsānañcāyatanasamādhiPaṭhamāruppaṃ bhāvetukamena yogāvacarena rūpajjhāne dosaṃ sallakkhetvā rūpe ādīnavaṃ manasikaritvā ākāsassa pattiyā ānisaṃsaṃ santato mokkhavasena passati. Paṭhavikasiṇaṃ bhāvetvā catutthaṃ jhānạṃ paguṇībhūtaṃ katvā diṭṭhādīnavo paṭhavinimittaṃ bhinditvā kasiṇugghāṭimaṃ ākāsaṃ ākāsānañcāyatanasamādhiṃ bhāveti.
|
|
|
So sabbaso rūpasaññam samatikkamma paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāso ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ samādhi tivaṅgasamannāgataṃ tividhakalyāṇaṃ, dasalakkhaṇasampannaṃ bāvīsatiguṇābhiyuttaṃ hoti. Dve sahassakappāyukā ākāsānañcāyatanūpagā devā–
|
|
Viññāṇañcāyatanasamādhi
Paṭhamāruppasamādhisampanno yogāvacaro ākāsānañcāyatane ādīnavaṃ ca viññāṇañcāyatane ānisaṃsaṃ disvā taṃ uppādetukāmo bhāveti. So sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Viññāṇañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ catusahassakappaṃ āyuppamāṇaṃ hoti.
|
|
ĀkiñcaññāyatanasamādhiDutiyāruppe diṭṭhādīnavo yogāvacaro ākiñcaññāyatanasamādhiṃ subhato passati. So sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasammajja viharati. Tivaṅgasamannāgataṃ tividhakalyāṇaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ bāvīsati guṇābhiyuttaṃ hoti. Ākiñcaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ chasahassakappā āyuppamāṇaṃ.
|
|
NevasaññānāsaññāyatanasamādhiYogācavaro tatiyāruppa ādīnavaṃ disvā nevasaññānāsaññāyatanasamādhiṃ uppādetukāmo saññā rogo saññāgaṇḍoti ādinānayena sammasitvā sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Idampi samādhi tivaṅgasamannāgataṃ tividhakalyāṇaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ dvāvīsatiguṇābhiyuttaṃ hoti nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ caturāsīti sahassakappā āyuppamāṇaṃ.
|
|
PakiṇṇakakathāSaddanirodho – paṭhamajjhānaṃ samāpannassa saddokaṇṭako ti vuttā bhagavatā. Ato sadde gandhe ca parivajjati. Vipallāsasaññā – so paṭhavisaññaṃ manasikaroti tato vipallāsa saññā pahīyati. Vuṭṭhānaṃ – samādhi arūpāvacarasamādhi āneñjavihāro hoti nirodha samāpattiṃ samapajjati. Tato phalasamāpatti viriyaṃ na hāpeti. Samatikkamaṇaṃ – aṅgasamatikkamanaṃ rūpāvacarato āruppaṃ. Ārammaṇasamatikkamanaṃ rūpāvacarasamādhito arūpāvacarasamādhiṃ arūpāvacarato vā arūpāvacaraṃ upacāravitakka dutiyajjhānādī gotrabhū anantaraṃ, avitakkamavicāraṃ. Vedanā – catutthajjhānādi gotrabhū anantaraṃ upekkhāya uppādo – vicikicchā – abhabbā samādhissa uppādāya –pe– cattāro puggalā abhabbā samādhissa uppādāya.
|
|
|
Paṭhavikasiṇaṃ niṭṭhitaṃ.
|
|
Āpo tejo vāyo kasiṇāniĀpo kasiṇaṃ bhāvetukāmena yogāvacarena udakapattaṃ vā sarāvakaṃ vā gahetabbaṃ kūpa talāka nadī samuddādisu pakati udakaṃ ārammaṇaggāhaṃ na vaṭṭati. Diṭṭhavasena vā phuṭṭhavasena vā tejovāyokasiṇesu nimittaṃ gahetabbaṃ.
|
|
|
Nīlakasiṇa-pītakasiṇa-lohitakasiṇa-odātakasiṇa-ādisu vaṇṇakasiṇesu pi lakkhaṇarasapaccupaṭthānāni sallakkhitabbāni. Pupphapattavatthakhaṇdādisu yaṃkiñci abhimatavaṇṇaṃ ārammaṇavasena gahetabbaṃ. Ālokakasiṇaṃ padīpalokasuriyālokādisu yaṃkiñci arammaṇaṃ kātabbaṃ.
|
|
|
Ākāsakasiṇaṃ anidassana-ākāsaṃ arūpaṃ paricchintākāsakasiṇanti. Etāni viññāṇakasiṇāneva honti.
|
|
Dasa asubhāniUddhumātakaṃ lakkhaṇarasapaccupaṭṭhānapaṭṭhānādīni nava ānisaṃsā uddhamātakasaññāya bhāvitāya. Ajjhattaṃ kāyagatāsatipaṭilābho, aniccasaññāya paṭilābho, maraṇasaññāya paṭilābho, nibbidābahulo kāmavikkhambhānaṃ, rūpamadappahāṇaṃ, arogyamadappahānaṃ, sugatipariyantatā amatapariyantatāti. Kathaṃ tassa nimittaṃ gaṇhāti? Aṭṭhakathāsu vuttavidhānena. Liṅgato samantato ekādasa vidhena nimittaggāho hoti. Purisassa itthisarīraṃ visabhāgaṃ. Vinīlakaṃvipubbakaṃ vikkhittakaṃ hatavikkhittakaṃ lohitakaṃ pulavakaṃ aṭṭhikaṃ iti.
|
|
3. TATIYO BHĀGO
ANUSSATINIDDESO
Buddhānussati Yo so bhagavā sayambhū anācariyako. Bujjhitā saccānīti buddhoti buddhaguṇānussatiyā ajjhāvutthaṃ cassa sarīrampi cetiyagharaṃ iva pūjārahaṃ hoti. Bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānanti. Bodhisattassa dasa pāramiyo buddhattaṃ buddhassa kalyāṇaguṇadhammavisenā dasa tathāgatabalāni, catuddasa buddhañāṇāni, paññā, aṭṭhārasa buddhadhammā. Atītaṃse buddhassa bhagavato appaṭihatañānaṃ, anāgataṃse ñāṇaṃ paccuppannañāṇaṃ, sabbaṃ kāyakammaṃ, ñāṇapubbaṅgamaṃ ñāṇānuparivattaṃ, sabbaṃ vacīkammaṃ, sabbaṃ manokammaṃ natthi chandassa hāni. Natthi viriyassa hāni, natthi satiyā hāni, natthi samādhissa hāni, natthi paññāya hāni, natthi vimuttiyā hāni, natthi dvedhāyitattaṃ, natthi ravā. Natthi kiñci apphuṭhaṃ ñānena. Natthi davā. Natthi byāvaṭammano, natthi appaṭisaṅkhānupassanā, cattāri vesārajjāni, cattāri satipaṭṭhānāni, cattāri sammappadhānāni, cattāro iddhipādā, pañca indriyāni, pañca balāni, cha abhiññā, satta sambojjhaṅgāni, aṭṭhaṅgiko maggo, aṭṭha abhibhāyatanāni, aṭṭha vimokkhā navānupubbasamāpattiyā, dasa ariyavāsā, dasa āsavakkhayabalāni. Avasesā ca aneke kusalā dhammā anussaritabbā. Tassa amatadvāraṃ vivarīyati, sāmañña phalappatti hoti tividhapāṭihāriyasampannā.
|
3. PHẦN THỨ BA |
DhammānussatiDhammo ti nibbāṇaṃ nibbāṇagāminī paṭipadā ca. Kā nibbāṇagāmiṇī paṭipadā? Cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañca indriyāni pãnca balāni satta sambojjhaṅgā, aṭṭha sammāmaggaṅgā ayaṃ vuccati nibbāṇagāminī paṭipadā. Kiṃ nibbāṇaṃ? Sabbasaṅkārasamatho, sabbupadhipaṭinissaggo. Taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbāṇaṃ. Svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opanayiko paccattaṃ veditabbo viññūhī ti. Sandiṭṭhiko ti maggānañca phalānañca anupubbādhigamattā nibbāṇassa ca maggaphalānạm ca sacchikiriyāya, sandiṭṭhiko evaṃ dhammaguṇaṃ anussarato yogāvacārassa cittaṃ pasīdati, nīvaraṇā pahīyanti saddhā pavaḍḍhati. Cetaso dubbalī karaṇā akusalā dhammā pahīyanti. Pītamanassa jhānaṅgāni sampajjanti upacārasamādhi uppajjati. Samādhipādakaṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā aggaphalaṃ sacchikaroti iti.
|
|
SaṅghānussatiSaṅghoti diṭṭhisīlasaṅkhātehi ariyakantaguṇehi saṅghaṭito ariyapuggalo ceva sikhāsājīvasamāpanno sambuddhasāvakasamuho. Saṅghaguṇa-anussaraṇavasena pavattā sati saṅghānussati nāma. Katthaṃ bhāvetabbo? Supaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujupaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyapaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcipaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuṇeyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti.
|
|
|
Sīlānussati, cāgānussati, devatānussati, dvārattaya saṃvaraṇaṃ sīlaṃ, loluppapahānaṃ, cāgo dibbantīti devā. Sīlaguṇā-anussaraṇavasena uppannā anussati sīlānussati nāma. Cāgaguṇadānaphalānussaraṇavasena uppannā sati cāgānussati nāma. Bhūminissitā ākāsaṭṭhakādivasena vā kāmāvacararūpavacarūpagāṇaṃ devānaṃ devattasādhakaṃ pubbakammānussaraṇaṃ devatānussati.
|
|
ĀnāpānasatiĀnāpānasati bhikkhave bhāvitā bahulīkata cattāro satipaṭṭhāne paripūreti, cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti. Satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiyo paripūrenti. Kathambhāvitā ca bhikkhave ānāpānasati kathaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā? Idha bhikkhave bhikkhū araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhūjitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So sato va assasati, sato passasati dīghaṃ vā assasanto dīghaṃ assasāmīti pajānāti, dīghaṃ vā passasanto dīghaṃ assasāmīti pajānāti, rassaṃ vā assasanto - rassaṃ vā passasanto - sabbakāyapaṭisaṃvedī - sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmīti - passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assa - passa - pītipaṭisaṃvedī assa - pītipaṭisaṃvedī passa - sukhapaṭisaṃvedī assa - sukhapaṭisaṃvedī passa - cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assa – cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passa - passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assa - passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passa - cittasapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati. Cittapaṭisaṃvedī passa – abhippamodayaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati. Abhippamodayaṃ cittaṃ passa - samādahaṃ cittaṃ assasissā – samādahaṃ cittaṃ passa - vimocayaṃ cittaṃ assa - vimocayaṃ cittaṃ passa - aniccānupassī assa - aniccānupassī passa – vicāgānupassī assasissāmīti - vicāgānupassī passa – nirodhānupassī assasissāmīti – nirodhānupassī passasissāmīti - paṭinissaggānupassī assasissāmīti sikkhati. Paṭinissaggānupassī passasissāmīti sikkhati. Evaṃ bhāvitā kho bhikkhave anāpānasati evaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsāti.
Evaṃ manasikaronto yogācavaro nāsikaggaṃ vā oṭṭhapiṭṭhiṃ sallakkhetvā āna-apāne assāsapassāsānaṃ ākāraṃ sañjānāti, dāruvaḍḍhakī dārukkhandhaṃ vidārento kakacassa gamanāgamanaṃ jānāti dūrādūramandatikhiṇatādayo jānāti, tathā eva yogāvacaro khuddakapaḷibodhe samucchinditvā cittaṃ pasīdanto paṭibhāganimittaṃ pātukaroti, idaṃ kira paṭibhāganimittaṃ tūlapicu paṭalaṃ viya vātadhārā viya ca upaṭṭhāti. Athavā dhūmasikhā viya valāhakapaṭalaṃ viya ca dissati. Apica pāmaṅgasuttaṃ viya dārusārasūci viya ca khāyate ca. Upacāranimitte vibhūte nīvaraṇe pahīṇe jhānaṅgāni pātubhavanti .
Aparehi pi catuhākārehi ānāpānasatiṃ bhāventi pubbācariyā. Katamehi catuhi? gaṇanā – ekato yāva dasa atha vā ekato yāva pañcato uddhaṃ nagaṇento gaṇanavasena assāsapassāse saṃgaṇhāti. Dutiyaṃ anubandhanā nāma gaṇanaṃ paṭisaṃharitvā satiyā nirantaraṃ anugamanaṃ. Tatiyaṃ ṭhapanā nāma oṭṭhe vā nāsikagge vā assāsa – passāsa – vāyuno ṭhapanaṃ ṭhitaṭṭhānasallakkhaṇaṃ. Catutthaṃ pallakkhaṇaṃ nāma. Assāsapassāsanimittaṃ manasikaronto pītisukhasahitānaṃ dhammānaṃ uppādanaṃ. Sikkhatīti adhisīla-adhicitta-adhipaññāvasena tīsu sikkhāsu sikkhati. Yo vā tathābhūtasaṃcaro bahulīkaroti passambhayaṃ kāyasaṅkhāranti ettha kāyasaṃkhārā nāma kāyaññatarā assāsapassāsā yeva. Pītipaṭisaṃvedīti dvīhākārehi pītipaṭisaṃveditā hoti. Ārammaṇato ca asammohato cāti.
|
|
MaraṇasatiEkabhavapariyāpannassajīvitindriyassa āyusaṅkhārassa upacchedo maraṇaṃ nāma. Attano vā parassa vā maraṇassa anussaraṇaṃ maraṇānussati nāma. Maraṇasatiṃ bhāvetukāmena yogāvacarena sokahetuvasena abbhūtākārato chavaḍāhakato nibbedhatoti catuhākārehi maraṇaṃ anussaritabbaṃ. Catubbidhaṃ yeva maraṇaṃ anussareyya - sādhāraṇamaraṇaṃ samucchedamaraṇaṃ khaṇikamaraṇaṃ akālikamaraṇa kālikamaraṇaṃ. Api ca aṭṭhahākārehi maraṇaṃ anussaritabbaṃ: vadhakapaccupaṭṭhānato, akāraraṇato, upasaṃharaṇato, mahāpuggalānussaraṇato, idhdhimahantayasamahantato mahāsāvakato paccekabuddhatotathāgatatoti. Kāyabahusādhāraṇato ca āyudubbalato addhānaparicchedato, animittato, khaṇato. Aniccasaññā maraṇasati, aniccasaññāya bhāvitāya anattasaññā dukkhasaññā upaṭthāti. Ghana bahalaṃ attalaṇḍī pahīyati. Cittaṃ vipassanā vīthiṃ otarati.
|
|
KāyagatāsatiKucchitāṇam sāsavadhammāṇam āyoti kāyo. Kāye gatā pacattā sati kāyagatāsati Atthato kāyakoṭṭhāsānaṃ sabhāvappavatti-anussaraṇavasena uppajjamānā aniccasaññā anattasaññā asubhasaññā ādīnavasaññā battiṃsa kāyakoṭṭhāse anussaranaṃ: atthi imasmiṃ kāye kesā lomā nakhā dantā taco, maṃsaṃ nahārū aṭṭhi aṭṭhimiñjā vakkaṃ, hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ matthaluṅgaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā khelo siṅghāṇikā lasikā muttanti. Itthaṃ kāyagatā satiṃ bhāventena yogāvacarena dosacaritena paṭhamaṃ kāyassa vaṇṇo rāgacaritena kāyassa vināso buddhicaritena mūladhātuyo ca paṭhamaṃ nimittaṃ gahetabbaṃ. Kāyassabhāvaṃ manasi karontena terasākārehi manasikātabbaṃ: bījato, ṭhānato, paccayato, nissandato, avatthābhedato, kimikulato, pabhavato, kalāpato, jigucchato, asubhato, nidānato anantādīnavato, akanaññuto, sapariyantato. Imehi terasākārehi battiṃsānaṃ kāyikāsubhānaṃ manasikaroto yogāvacarassa pañcanīvacaṇā pahīyanti cittaṃ pasīdati. Vitakkavicārādayo jhānaṅgāni patubhavanti. Pasante vinīvaraṇe citte aniccasaññādukkhasaññā-anattasaññāyo pātubhavanti. Tatthā vipassanto lokuttaramaggaṃ nibbatteti.
|
|
UpasamānussatiUpasamoti kāyacittānaṃ iñjanavipphandananirodho. Upasamaṃ anupassatīti upasamānupassanā. Kathaṃ ko anussarati – sīlasampanno, samādhisampanno, paññāsampanno, vimuttisampanno vimuttiñāṇadassanasampanno pahānaṅgā nāma pañca nīvaraṇā. Dutiyajjhāne vitakkavicārā paṭipāṭiyā saññāvedayitanirodhaṃ sacchikaroti, tathā sotāpattiphalaṃ patto pahīṇe kilese cinteti tathā dutiyaphalaṃ patto olārikaṃ kāmarāgaṃ paṭighañca pajahati, arahattaphalaṃ patto pahīṇe kilese passati yadā nibbāṇaṃ sacchikaroti tadā upasamaṃ anupassati.
|
|
4. CATUTTHO BHĀGO
Catasso appamaññāyoMettā ti sineho yathā mātāpitaro eka puttakaṃ siniyhanti abhivuddhimeva patthayanti tathā yogāvacaro sabbasattesu mettāyati siniyhati abhivuddhiṃ kāmeti.
|
|
|
Edisā hitakāmatā mettā nāma. Ekādasānisaṃsā mettābhāvanā. Bhāvetukāmena yogāvacarena paṭhamaṃ dosassa ādīnavā manasikātabbā. Tadanantaraṃ khantiyā ānisaṃso manasi kātabbo, dosamhi ādīnavaṃ sallakkhentena kakacākaḍḍhaṇaṃ viya, asuddhaduggandhodakanahānaṃ viya, rogahārino rogo viya, amejjhapuṇṇa-apihitavicittabhājanaṃ viya, caṇḍavisamissitamadhurāhārakhādanaṃ viya, ḍasantampi hatthagataṃ sappaṃ appajahanto viyāti ādinā nayena dose ādīnavo manasi kātabbo. Tathā anekākārehi khantiyā ānisaṃso ca sallakkhitabbo.
|
|
|
Kathāpi mettaṃ bhāventena yoginā verī puggale majjhatte vā atipiye paṭhamaṃ na mettāyitabbaṃ. Attani yeva paṭhamaṃ mettāyitabbaṃ. Antaraṃ piyapuggale majjhatte verīsūti yathākkamaṃ pattharitabbaṃ. Sabbe sattā majjhimadesupapattikā hontu sappurisūpasaṃsevino hontu arogā hontu niccasukkhavihāriṇo ciraṃ jīvantu. Evaṃ verinesu majjhattesu pi samaṃ mettacittaṃ pattharitum nasakkuṇeyya sayameva lajjeyya, amhākaṃ satthā sammāsambuddho māretumāgatānaṃ sattūnamuparipi mettaṃ vaḍḍhesi. Kimme majjhatthe puggalepi samaṃ mettāyituṃ asamatthatāti cintetabbaṃ. Tathāpi na sakkuṇeyya tassa puggalassa guṇā sallakkhetabbā. Asuddhaṃ udakena sodhento viya suguṇamattamapekkhato samamettā upaṭṭhāti. Verinesupi kammassakatā dānasaṃvibhāgo ca samannetabbo. Attano sīmāsambhedaṃ rakkhanto uddhaṃ adho tiriyaṃ sabbadhi sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā pharitvā vasati. Matapuggala-ārammaṇe cetasā mettā na uppajjati. Mettāya cetovimuttiyā kiṃ mūlạm? kiṃ paccupaṭṭhānaṃ? Kā sampatti? Kā vipatti kiṃ ārammaṇaṃ? Alobha adosa amoha rāga sammā manasikāra mūlakā mettā sattārammaṇā mettā. Paramatthato satto nāma natthi na labbhati tathāpi sattaloko ārammaṇaṃ hoti. Amhākaṃ satthā bodhisattakāle dāna sīla nekkhamma paññā viriya khanti sacca adhiṭṭhāna mettā upekkhā ti dasa pāramiyo pūrento sabbasattesu hitapharaṇavasena mettaṃ paguṇamakāsi. Catubbidhehi adhiṭṭhānehi sampanno pāramiyo pūresi. Adhiṭṭhānapūraṇena samathavipassanā pūresi. Samathapūraṇena so jhāna vimokkha samādhi samāpatti yamakapāṭihāriya samādhiṃ ceva mahākaruṇāsamādhiṃ ca, vipassanāpūraṇena abhiññāpaṭisambhidābala vesārajja pakatiñāṇa sabbaññutañāṇādayo paripūretīti. Evaṃ bodhisattamahāsatto mettaṃ bhāvetvā anukkamena bodhiṃ paripācesīti sallakkhentena odhiso anodhiso pharaṇavasena mettā bhāvetabbā ti.
|
|
KaruṇāParadukkhaṃ mocetukāmatā karuṇā. Karuṇaṃ bhāvetukāmena yogāvacarena akāruṇika bhāve ādīnavo paṭhamaṃ sallakkhetabbo. Tadanantaraṃ karuṇāya ānisaṃsaṃ paccavekkhitvā karuṇābhāvanā ārabhitabbā. Ārabhantena ādikammikena paṭhamaṃ piyātipiyaverīmatapuggalesu na ārabhitabbā. Liṅgavisabhāgatāpi akhettāmeva seyyathāpi nāma ekaṃ puggalaṃ duggataṃ disvā karuṇāyeyya evameva sabbasatte karuṇāya pharati. Kañcideva karuṇāyitabbaṃ. Paramadukkhappattaṃ duggataṃ chinnabhinnahatthapādaṃ kapālasahitaṃ aṭṭassaraṃ purisaṃ disvā mahādukkhaṃ vatāyaṃ puriso āpanno. Apināmāyaṃ imamhā dukkhā muñceyyāti karuṇā pavattetabbā. Sukhitampi pāpakāriṃ puggalaṃ upametvā karuṇāyitabbaṃ. Yathā nāma mātāpitaro puttaṃ dukkhitaṃ disvā karuṇāyeyya evameva bhikkhunā sukhitepi dukkhitepi puggale karuṇāyitabbo. Mettā bhāvanāya vuttanayena attani. Piya puggale majjhatte verimhīti catusu janesu karuṇā vaḍḍhetvā tika catukkajjhānavasena appaṇā vaḍḍhetabbā. Mettā bhāvanāyaṃ vuttānisaṃse paṭilabhati.
|
|
MuditāSukhasamaṅgiṃ modamānapuggalaṃ disvā aho! Sādhū ti anumaññanākārappavattā modanā muditā nāma. Muditābhāvanaṃ bhāvetukāmena na paṭhamaṃ piyapuggalādisu ārabhitabbā liṅga visabhāga kālakatāpi akhettameva. Yathānāma mātā pitaro sukhitaṃ sajjitaṃ modamānaṃ puttaṃ disvā sutvā ca pamodanti, aho sādhū ti vadanti tatheva sabbasattesu muditā bhāvetabbā. Kathañca pana bhikkhave bhikkhu muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Seyyathāpi nāma ekaṃ puggalaṃ piyaṃ manāpaṃ disvā mudito assa, evameva sabbasatte muditāya pharatīti. Duggatadurūpetā pi puggalā atīte muditā ahesuṃ anāgate muditā bhavissantīti muditā uppādetabbā. Evaṃ piyapuggale majjhatthe verimhī pi anukkamena muditā upādetabbā. Appaṇā vaḍḍhetabbā. Sace verimhi cittaṃ pakkhalati paṭighaṃ vā uppajjati mettābhāvanāya vuttanayena paṭivinodetabbā. Attani ca piyamajjhatthaverīsūti catusu samacittataṃ āpajjitabbaṃ. Evaṃ sīmāsambhedaṃ katvā nimittaṃ āsevantena bhāvetvā tikacatukkajhānavasena appaṇā vaḍḍhetabbā. Tato paraṃ disāpharaṇa-ānisaṃsāca veditabbāti.
|
|
UpekkhāSattesu saṅkhāresu ca majjhatthabhāvo upekkhā nāma. Upekkhaṃ bhāvetukāmena pana yogāvacarena mettādīsu tīsu paṭiladdhatikacatukkajjhānena paguṇatatiyajjhānā uṭṭhāya purimesu tīsu paṭighānunayasamīpavattinaṃ ādīnavaṃ disvā santabhāvạm upekkhāya ānisaṃsaṃ manasikaritvā yvāssa pakatimajjhattho puggalo taṃ ajjhupekkhitvā upekkhā uppādetabbā, tato piya puggalādīsu. “Kathañca bhikkhave bhikkhū upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, seyyathāpi nāma ekaṃ puggalaṃ neva manāpaṃ na amanāpaṃ upekkhako assa, evamevaṃ sabbasatte upekkhāya pharatī”ti vuttanayena majjhatthapuggale upekkhā uppādetabbā. Tato piyasahāyake tato verimhi attani cāti sabbattha majjhatthavasena sīmāsambhedaṃ katvā taṃ nimittaṃ āsevitvā bhāvetvā bahulīkātabbaṃ. Tato catutthamajjhānaṃ uppajjati. Tato paraṃ vikubbaṇa-ānisaṃsapaṭilābho mettādisu vuttanayenava veditabbo.
|
|
PakiṇṇakakathāAppamaññāsu āyogaṃ karontena yoginā sajīvo puggalo ārammaṇaṃ kātabbo. Tiracchānayonigato, dussīlo, sīlavanto, kāmesu nibbinno buddhasāvako paccekabuddho, sammāsambuddhopi ārammaṇavasena icchantena gahetabbo. Purimesu tīsu mettākaruṇāmuditāsu kasmā purimāya tīnijhānāniye va uppajjanti na catutthanti ce? Sattasaññāya sati vyāpādo ahiṃsā arati pavattito.
|
|
|
Atha ca tesaṃ visesa-upāyabhūtāni somanassasahatāni, tasmā purimāni tīnijhānāneva uppajjanti na catutthaṃ. Upekkhābhūmi pana catutthajjhānameva. Kathampanimā appamaññāyo catasso’va. Kathaṃ tisso vā pañca na honti? Vyāpādavihesa-aratipaṭighānunayānaṃ paṭipakkhavasena catasso vā ti daṭṭhabbaṃ. Imāsaṃ imāni catassannampi appamaññānampana ādīnavavimukhatā jīvamānasattārammaṇatā hitasukhesanāti sādhāraṇalakkhaṇāni, paccekaṃ paṭipakkhārammaṇatā hitā sukhapharaṇatā ca visesalakkhaṇaṃ hoti.
|
|
Catu dhātu vavatthānaṃNāmarūpānaṃ sambandhaṃ dhārentīti dhātuyo. Catunnaṃ pana dhātūnaṃ sabhāvūpalakkhaṇādivasena sanniṭṭhānakaraṇaṃ vavatthānaṃ nāma. Tạm vavatthapentena, ‘seyyathāpi bhikkhave dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṃ vadhitvā catummahāpathe bileso paṭivibhajitvā nisinno assa evameva kho bhikkhave bhikkhū imameva kāyaṃ yathādhitaṃ yathāpaṇihitaṃ dhātuso paccavekkhati atthi imasmiṃ kāye paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū ti evaṃ dhātuso paccavekkhantassa sattasaññā antaradhāyati dhātuvasena cittaṃ santiṭṭhati.
|
|
|
Paṭhavīdhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā. Tattha katamā ajjhattikā paṭhavidhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ upādinnaṃ seyyathīdaṃ kesā, lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nahārū aṭṭhi aṭṭhimiñjā vakkaṃ, hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ matthaluṅgaṃ yaṃ vā pana aññampi kiñci ayaṃ vuccati ajjhattikā paṭhavīdhātu. Āpodhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā tattha katamā ajjhattikā āpodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ upādinnaṃ seyyathīdaṃ? Pittaṃ semhaṃ muttaṃ yaṃ vā panaññampi kiñci āpo – Ayaṃ vuccati ajjhattikā āpodhātu. Tejodhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā katamā ajjhattikā tejodhātu yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ upādinnaṃ tejo tejogataṃ upādinnaṃ. Seyyathīdaṃ yena ca sentappati yena ca pariḍayhati yenaca asita pīta khāyita sāyitaṃ sammāpariṇāmaṃ gacchati, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ tejogataṃ upādinnaṃ ayaṃ vuccati ajjhattikā tejodhātu - vāyo dhātu siyā ajjhattikā siyā bāhirā. Katamā ajjhattikā vāyodhātu? Yaṃ ajjhattikā paccattaṃ vāyo vāyogataṃ upādinnaṃ seyyathīdaṃ uddhaṅgamā vātā adhogamā vātā kucchisayā vātā koṭṭhasayā vātā aṅgamaṅgānusārino vātā assāsā passāsā itivā yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ ayaṃ vuccati ajjhattikā vāyodhātu. Bhāvanānayo panettha kesā paṭhavi dhātu lomā paṭhavi dhātu ādinā nayena vitthāravasena vā yaṃ thaddhalakkhaṇaṃ ayaṃ paṭhavi dhātu. Yaṃ āpaṃ ābandhana lakkhaṇaṃ ayaṃ āpo dhātu yaṃ tejanaparipācanalakkhaṇaṃ ayaṃ tejo dhātu yaṃ vā pana vitthambhanalakkhaṇaṃ ayaṃ vāyodhātūti vā manasikātabbaṃ. Evaṃ saṅkhittena dhātuyo pariggahetvā punappunaṃ paṭhavidhātu āpodhātutyādinā dhātumattato nissattato nijjivato āvajjitabbaṃ manasikātabbaṃ paccavekkhitabbaṃ. Evaṃ vāyamato’ssa dhātuppabhedābhāsanapaññā uppajjati. Tato sabhāvadhammārammaṇato appaṇaṃ appatvāssa upacārasamādhi uppajjati, vitthārato pana vīsati paṭhavi dhātuyo vādasa āpodhātuyo catasso tejodhātuyo cha vāyodhātuyo ti, dvecattāḷīsākārehi dhātuyo uggaṇhitvā vīsatipaṭhavidhātu koṭṭhāsesu thaddhākāraṃ vavatthapetvā vādassu āpodhātukoṭṭhāsesu yūsagata-udakasaṅkhātaṃ ābandhanākāraṃ, āpodhātuṃ vavatthapetvā catusu tejo koṭṭhāsesu paripācanakasabhāvaṃ vavatthapetvā chasu vāyodhātukoṭṭhāsesu vitthambhanākāraṃ ca vavatthapetabbaṃ. Evaṃ vavatthāpayato tassa dhātuyo pākaṭā honti, vāḷamigayakkharakkhasādivikappaṃ anāpajjato itthipurisavikappaṃ jahani. Sattapuggalasaññaṃ pahāya dhātusaññā’va pākaṭā hoti. Tadeva punappunaṃ manasikaroto upacārasamādhi uppajjati. Evampi yassa na samijjhati, tena kāyagatāsatiyaṃ vuttaniyāmena sattadhā uggahakosallaṃ dasadhā manasikārakosallaṃ ca aparihāpetvā pañcakachakkādayo anulomapaṭilomavasena sajjhāyaṃ katvā vaṇṇasaṇṭhāṇadisā-okāsaparicchedavasena manasikātabbaṃ. Atthato pana sāmaññatthavisesatthato mahantapātubhāvato atacchatacchapaṭirūpato manussatiracchāna-itthipurisadīgharassarukkhapabbatādi-ākārehi dissanti tathāpi na tacchā tacchapaṭirūpā ca. Kiccato kalāpato gụnato (imasmiṃ sarīre majjhimena pamāṇena) avinibbhogato paccayato lakkhaṇato sabhāgavisabhāgato. Purimā dve garukattena sabhāgā pacchimā dve lahukattena sabhāgā. Nānattakattato saṅgahato kaṭṭharūpasabhāvato ti asahākārehi paccavekkhantassa sattajīvapuggala saññā pahīyati, nāmarūpamattameva upaṭṭhāti, nāmarūpadhammā taṅhāmūlikā. Taṅhāppahāṇaṃ dukkhappahāṇameva. Aṭṭhaṅgiko ariyamaggo nibbāṇagāminī paṭipadā. Aniccadukkha–anattasaññā uppajjanti. Evaṃ dukkhakkhaye niyutto hoti, indriyesu balesu bojjhaṅgesu susaṇṭhito hoti, saṅkhāra nimittā tassa cittaṃ vuṭṭhahati. Amatadhātuṃ sacchikaroti.
|
|
Āhāra paṭikkūlasaññāĀharatīti āhāro. Ko āhāro? Kabaḷiṅkāro āhāro phassāhāro manosañcetanāhāro viññāṇāhāro ti kiṃ āharanti? Kabaliṅkārāhāro ojā-aṭṭhamaṃ rūpaṃ, phassāhāro tisso vedanā, manosañcetanāhāro tīsu bhavesu paṭisandhiṃ, viññāṇāhāro paṭisandhiyaṃ nāmarūpe āharatīti āhāro nāma. Kiṃ tattha bhayaṃ? Kabaliṅkāre nikanti bhayaṃ, phassāhāre upagamanabhayaṃ, mano sañcetanāyaṃ uppattibhayaṃ, viññāṇāhāre paṭisandhibhayaṃ. Evaṃ sabhayesu. Kehi upametabbā? Kabaliṅkārāhāro puttamaṃsena, phassāhāro niccammagāvupamena manosañcetanāhāro aṅgārakāsūpamena viññāṇāhāro sattisūlūpamena upametabbā.
|
|
|
Evaṃ vidhesu catusu āhāresu asitapītakhāyitasāyitappabhedo kabaliṅkārāhāro’va ettha āhāravasena gahetabbo. Tasmiṃ kabaliṅkāre āhāre paṭikkūlavasena pavattā saññā āhāre paṭikkūlasaññā nāma. Taṃ bhāvetukāmena kabaliṅkārāhāre pañcahākārehi paṭikkūlatā paccavekkhitabbā byāpārato (manato) pariyesanato paribhāgato nidānato nissandato phalato sammakkhaṇato ti. Evaṃ manasikaroto paṭikkūlavasena kabaliṅkārāhāro upaṭthāti. Tameva paṭikkūlabhāvaṃ punappunaṃ bhāveti bahulīkaroti. Evaṃ paṭikkūlasaññāya uppāditāya nīvaraṇāni vikkhambhenti, sabhāvadhammatāya gambhīrattā appaṇaṃ apatvā upacārasamādhinā cittaṃ samādhiyati. Āhārataṇhāssa cittaṃ patilīyati patipaṭati pativaṭṭati. So kantāranittharaṇatthiko puttamaṃsaṃ viya vigataloluppo āhāraṃ āharati. Dukkhassa nissaraṇatthāyāti sallakkheti. Kabaliṅkārāhāre taṇhā pahāṇamukhena pavakāmaguṇikarāgo pahāṇaṃ gacchati. Tena rūpakkhandhaṃ parijānāti aparipakkādi bhāvanāpaṭikkūlavasena kāyagatā sati bhāvanā pi pāripūriṃ gacchati. Asubhasaññāmanasikārapaṭipadaṃ paṭipanno hoti, diṭṭheva dhamme amatapariyosānaṃ anabhisambhūnanto sugatiparāyaṇo hotīti.
|
|
AruppāCatuso arūpasamāpattiyo. Arūpe bhavā samādhi āruppā nāma. Kasiṇārammaṇaṃ rūpaṃ nāma. Kasiṇugghāṭimākāsaṃ ananto ākāsoti pavattā saññā ca anantākāsaṃ nāma. Anantākāsasaññāya uppanno samādhi ākāsānantāyatanaṃ nāma. Tadabhāvasaññā viññāṇaṃ. Viññānaṃ anantanti pavattāya saññāya viññāṇena adhigato samādhi ākāsavisayaṃ viññāṇantāyatanaṃ nāma. Tadabhāvabhūtaṃ natthi kiñcīti pavattaṃ ākiñcaññạm ākiñcaññāya adhigataṃ ākiñcaññāyatanaṃ. Tadālambanabhūtaṃ saññāyapi abhāvaṃ nevasaññaṃ na asaññaṃ nevasaññānāsaññāya sambhavo samādhi nevasaññānāsaññāyatanaṃ nāma. Tāni pana āruppāni bhāvetukāmo rūpe ādīnavaṃ passati. Rūpādhikaraṇaṃ daṇḍādāna satthādāna kalahaviggahavivādā sabbaso natthi āruppeti sallakkhetvā cakkhurogādi-ābādhasahassānaṃ vasena rūpe ādīnavaṃ disvā tamatikkamitukāmo rūpāvacaracatutthajjhānarūpaṃ kasiṇarūpañca, samatikkamitukāmo hoti. Ākāsānañcāyatanaṃ santato disvā icchanakappamāṇaṃ kasiṇaṃ pattharitvā tena phuṭṭhokāso ākāso anantoti manasikaronto kasiṇaṃ ugghāṭeti nāvajjitvā na manasi katvā apaccavekkhato ākāso anantoti punappuna manasikarontassa nīvaraṇāni vikkhambhanti. Sati upaṭṭhāti. Upacārena cittaṃ samādhiyati. Ākāse ākāsānañcāyatanacittaṃ appeti. So sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajjaviharati.
|
|
Viññāṇañcāyatana samādhiKasiṇugghāṭimākāsa visayabhūtaṃ mano viññānaṃ nāma, viññānaṃ anantanti pavatto samādhi viññāṇañcāyatanaṃ nāma. Taṃ bhāvetukāmena yoginā vasippatta ākāsānañcāyatanena āsannarūpāvacarajjhānatādiṃ ākāsānañcāyatane ādīnavaṃ santapaṇītatādiṃ viññāṇañcāyatane ānisaṃsaṃ ca disvā kasiṇugghāṭimākāse pharitvā ṭhitaṃ viññāṇaṃ anantanti punappuna manasikātabbaṃ. Paccavekkhitabbaṃ. Evaṃ tasmiṃ nimitte cittaṃ cārentassa nīvaraṇāni vikkhambhanti. Sati upaṭṭhāti. Upacārena cittaṃ samādhiyati. Tameva nimittaṃ āsevati, bhāveti, bahulīkaroti. Ākāsavisayabhūte viññāṇe cittaṃ appeti. Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati.
|
|
ĀkiñcaññāyatanasamādhiNatthi kiñcīti pavattaṃ akiñcanaṃ akiñcanabhāvacittena adhigato samādhi, ākiñcakiññāyatanaṃ nāma tampana samādhiṃ bhāvetu kāmena viññāṇāñcāyatanasamādhismiṃ vasippattena āsanana-ākāsānañcāyatanaṃ viññānañcāyatane ādīnavañca santapaṇītatādiṃ ākiñcaññāyatane anisaṃsaṃ disvā akiñcanatāsaṅkhātasuññatāvivittākāro manasikātabbo. Suññaṃ suññanti vā natthi kiñcīti vā vivittaṃ vivittanti vā punappuna manasikātabbaṃ āvajjanā samāhāro paccavekkhaṇā kātabbā. Evamassa nīvaraṇāni vikkhambhanti. Sati upaṭṭhāti. Upacāreneva cittaṃ samādhiyati. So tameva nimittaṃ punappunaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassevaṃ ākāsaṃ pharitvā pavattamahaggataviññāṇassa suñña vivittabhāve ākiñcaññāyatanacittaṃ appeti suññamidanti natthibhāvameva passati. Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati.
|
|
Nevasaññā nāsaññāyatana samādhiNatthi kiñcīti pavattāya saññāya appavatti nevasaññā abhāvārammaṇasaññāya āvajjanato na asaññā nāma santasukhumasaññāya pavatti dīpitā. Tampana samādhiṃ bhāvetukāmena ākiñcaññāyatanasamāpattiyaṃ vasippattena āsannapaccatthikatādiṃ ākiñcaññāyatane ādīnavaṃ disvā etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ nevasaññānāsasaññāyatananti tameva abhāvaṃ manasikaritvā āvacchitabbaṃ evaṃ punapuna taṃ nimittaṃ manasi karonte nīvaraṇāni vikkhambhanti. Sati upaṭṭhāti. Upacāreneva cittaṃ samādhiyati. So tameva nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Viññāṇappahānena ākiñcaññāyatanacittaṃ viya nevasaññānāsaññāyatanacittaṃ uppeti. So sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati.
|
|
| <Trang Trước> |
<Trang Kế> |